Çeşme’nin damla sakızı komşudaki üreticiyi kıskandırdı

İLKER ÇOBAN’IN HABERİ

Pandemi döneminde Çeşmeli iki iş insanı Hasan Ege Tütüncüoğlu ve İbrahim Topal tarafından başlatılan ve ilçede yeniden canlandırılan damla sakızı üretimi, iki yıl içinde dikilen ve 3 yıl sonra ürün verecek olan yaklaşık 24 bin fidanla Yunanlıları bile kıskandırır noktaya geldi. Yıllık 150 tonluk üretim ve 100 milyon Euro’luk gelirle dünya geneline ihracat yapan Sakız Adası’ndaki üreticiler, Çeşme sakızını bir tehdit olarak gördükleri yönünde açıklamalar yaparken Çeşmeli üreticiler 100 bin ağaç hedefine adım adım ilerliyor. Çeşmeli Hasan Ege Tütüncüoğlu, 3 yıl sonra Çeşme’de bir ton sakız üretimini amaçladıklarını söyledi.

Gastronomi ve kozmetik başta olmak üzere pek çok alanda kullanılan ve Avrupa İlaç Birliği tarafından bitkisel ilaç kabul edilen damla sakızı Çeşme’de söz sahibi olma yolunda ilerliyor. 2000’li yılların başından bu yana çeşitli yöntemlerle denenen, ancak sürdürülmeyen sakız üretimi, iki iş insanı önderliğinde, Çeşme Kaymakamlığı, Çeşme Belediyesi, Çeşme Otelciler Birliği, Çeşme Tarım İlçe Müdürlüğü, İzmir İl Tarım Müdürlüğü, Alaçatı Turizm Derneği ve Çeşme Esnaf Odası’nın desteğiyle çok önemli noktalara ulaştı. Çeşme Tarım Müdürlüğü, coğrafi işaret alırken Çeşme Belediyesi kadın istihdamına katkı sağlayacak “Çeşme’den Sakız Damlıyor” projesini başlattı. Belediye Başkanı Lal Denizli ayrıca içinde sergi salonu da bulunan Sakız Park Çeşme’yi kurdu. Kurumların desteğiyle artan farkındalık sayesinde pek çok bireysel üretici de sakız üretimine yöneldi.

MİLLİ EMLAK’TAN 105 DÖNÜM ALAN KİRALADILAR

Sakız üretimine liderlik eden Hasan Ege Tütüncüoğlu ve İbrahim Topal, Milli Emlak’ın “aromatik bitkisel üretim amaçlı” ihaleye çıkardığı 105 dönümlük alanı, 52 katılımcı arasından sıyrılarak 10 yıllığına kiralamayı başardılar. Daha sonra Çeşme Kaymakamı Mehmet Maraşlı’nın önerisi üzerine Çeşme Sakız Üreticileri Derneği’ni kuran iki iş insanı, ardından S.S Çeşmeköy Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’ne dahil oldu. Alaçatı girişinde bulunan, kiraladıkları alana 12 bin sakız fidanı diktiklerini belirten Hasan Ege Tütüncüoğlu, Çeşme Belediyesi tarafından tahsis edilen alanlara da 12 bin fidan diktiklerini söyledi. Toplam 24 bin fidana ulaştıklarını kaydeden Tütüncüoğlu, 3 yıl içinde toplam 100 bin fidan hedeflediklerini ifade etti. Tütüncüoğlu ve Topal ayrıca CHP Çeşme Eski İlçe Başkanı olan Coşkun Vural’a ait anaç ağaçların bulunduğu alanda 40 bin fidan üretimi gerçekleştirdi. Fidanların bir kısmı Vural’a ait alanda, bir kısmı da Çeşme Belediyesi tarafından tahsis edilen alanda muhafaza ediliyor.

“SAKIZ ADASI’NDAKİ ÜRETİCİLER BİZİ CİDDİYE ALMIYORDU”

Üretime başladıktan sonra temasa geçtikleri Sakız Adası’ndaki üreticilerin kendilerini ciddiye almadığını belirten Tütüncüoğlu, “Sürdürülebilir olmadığını düşündükleri için bizi önemsemiyorlardı. Fakat bizim çalışmalarımız ve bu çalışmaların görünür hale gelmesi onları çok rahatsız etti. Birkaç ay önce Sakız Üreticileri Derneği Başkanı, ‘Çeşme damla sakızı artık, Chios sakızı için tehdittir’ ifadesini kullandı. Ayrıca ‘Türkler sahte sakız üretiyor’ diye iftira niteliğinde söylemleri bile oldu. Biz de zaten 100-150 yıl önce Çeşme’de sakız üretildiğini hatırlatmak, yeniden eski günlere dönmek ve gelecek nesillere aktarmak istiyoruz. Bu coğrafi bir ürün. Örneğin 150 yaşında 93 ağacın bulunduğu bir bahçemiz var. Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu tarafından koruma altına alınmış durumda. Bu da ilçe tarihimizde sakız üretiminin olduğunun kanıtı. Çünkü iki yakada, aynı rüzgarı alan topraklara sahibiz. Damla sakızı da sadece Sakız Adası ve Çeşme’de yetişiyor. Başka yerlerde denenmesine rağmen verimli ürün alınamamış” diye konuştu.

BÜYÜK KURULUŞLAR ÇOK SAYIDA SAKIZ FİDANI DİKTİ  

Tütüncüoğlu Ege Orman Vakfı benzeri bir modeli uygulayarak başta İzmir Ticaret Odası ve İzmir Ekonomi Üniversitesi olmak üzere önemli kuruluşların bağışlarıyla toplu sakız fidanı dikimi yaptıklarını, elde ettikleri geliri dikim sürecinde kullandıklarını belirterek, “Çeşme Belediyesi tarafından tahsis edilen alanlara, Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), Sabancı Holding-Enerjisa, İstinye Park AVM, Ulusoy Holding, Çarmıklı Holding, IC Holding, Bahçeşehir Koleji ve dünyanın en büyük liman şirketi Port Singapore adına sakız fidanı diktik. Tüm bu toplu fidan alanlarına bu kuruluşların tabelalarını da koyduk. İstinye Park AVM ile sosyal sorumluluk projelerimiz sürüyor. Ayrıca EGİAD her konuğuna, sakız fidanı sertifikası takdim ediyor. Bu da bizi gururlandırıyor. Toplu fidan dikimi çağrımız, Ege Orman Vakfı’nın uyguladığı benzer bir modelle çok büyük karşılık gördü, çok mutluyuz.”

“LAL BAŞKAN ÇOK BÜYÜK DESTEK VERDİ”

Çeşme Belediye Başkanı Lal Denizli’nin projeye çok büyük destek verdiğini belirten Tütüncüoğlu, şunları söyledi: “Üretimi en az bizim kadar sahiplendi ve dedi ki ‘Çeşme'nin her tarafını sakızla donatacağız.’ Sakız ağaçlarının olduğu alana Sakız Park'ı kurdu. Burası şu anda, gezilebilen, İngilizce-Türkçe panoların olduğu kare kodlarla sakızın hikayesinin anlatıldığı bir yer. Ayrıca alana çizme aletlerinin, üretim safhalarını içeren fotoğrafların sergilendiği küçük bir salon da yaptı. Öte yandan Başkan Denizli’de konuklarına ve sanatçılara sakız ağacı hediye ederek farkındalığı artırdı. Tüm bunların dışında kadın istihdamına da Başkan Denizli önem veriyor. Kadınlar üretim aşamasında ağaçların çizilmesinde ve toplanan kirli sakızların tığ benzeri aletlerle temizlenmesi sürecinde istihdam sahibi olacaklar. Kaymakam bey de aynı şekilde destek vererek bu günlere gelmemize vesile oldular.

BİTKİSEL İLAÇ OLARAK KABUL EDİLİYOR

Damla sakızı, 2016’da Avrupa İlaç Birliği tarafından bitkisel ilaç (herbal medicine) kategorisine alındı. Antimikrobiyel, antienflamatuar ve anti diyabetik olduğu belirtilen sakızın, cilt ve ağız sağlığına da faydalı olduğu ifade ediliyor. Çeşme’ye yarım saat uzaklıktaki Yunanistan’ın Sakız Adası’nın tüm bu unsurları ekonomiye dönüştürdüğünü belirten Tütüncüoğlu, “Damla sakızını o kadar çok alanda kullanıyorlar ki, tedavi edici gıda takviyesi dahi üretiyorlar. Örneğin yara kapatan merhem yapıyorlar. Biz de kozmetik alanında üretimi deneyimledik. Bitkisel takviyelerimizin ARGE çalışmalarına devam ediyoruz” şeklinde konuştuk.

“MASTİC CARE MARKASININ TESCİLİNİ ALDIK”

Bundan sonraki aşamada amaçlarından birinin de dünya çapında medikal ve kozmetik markası yaratmak olduğunu ifade eden Tütüncüoğlu, sözlerini şöyle tamamladı: “Damla sakızlı bakım anlamına gelen ‘mastic care’ markasının tescilini almış bulunuyoruz. Kozmetik ürünlerimiz bu marka ile çıkacak. Ayrıca binlerce litre distilasyon yaparak hazmı kolaylaştıran, mideye iyi gelen, reflüyü önleyen sakız suyu ürettik. Bunun üzerine de çalışmalar yapıyoruz. Yakın zamanda bunu da satışa sunacağız. Öte yandan kozmetik ürünlerimizin deneme üretimlerini Kemalpaşa'daki Label Kimya'da yaptık. Başarılı oldu. Yeterli sakız üretimine ulaştıktan sonra seri üretime başlayacağız. Diğer taraftan önümüzdeki yıllarda likör de üreteceğiz.”