Egeli ihracatçıdan korkutan uyarı: Kalıcı krize gireriz

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı ve Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkanı Jak Eskinazi,  Birlik Başkanları ile 2025 yılı değerlendirmesini ve 2026 yılı beklentilerini açıkladığı basın toplantısında, 2026’da kalıcı bir krizle karşı karşıya kalınabileceği uyarısında bulundu.

Küresel zorlu ortamda Türkiye ekonomisi de 2025 yılında çok katmanlı bir sınavdan geçtiğini belirten Eskinazi, enflasyonu düşürme programının en büyük yan etkisinin emek yoğun ihracat sektörlerinde karlılık ve öz sermaye erimesi olduğunu söyledi. 2022–2025 dönemindeki konkordato rakamlarının reel sektördeki bozulmanın hızını net biçimde ortaya koyduğunu kaydeden Eskinazi, “2025 verileri, mevcut politika ve finansman koşulları değişmediği sürece geçici değil, kalıcı bir krizle karşı karşıya olduğumuzu söyleyebiliriz” dedi.

Sorunları görmezden gelen değil, sahadaki gerçekleri dile getiren bir duruşu benimsediklerini vurgulayan Eskinazi, “İhracatçımız bugüne kadar büyük fedakârlıklar yaptı. Ancak bu fedakârlığın sürdürülebilir politikalarla desteklenmesi artık zorunludur” şeklinde konuştu.

EGE İHRACATI PARİTE İLE BÜYÜDÜ

Eskinazi, “Toplam ihracat rakamı, sahadaki gerçekliği tek başına anlatmaya yetmemektedir. Bugün asıl sorulması gereken soru şudur:  Bu ihracat hangi maliyetle, hangi kârlılıkla ve ne kadar sürdürülebilir şekilde yapılmıştır? Birçok sektör için 2025 yılı, bir büyüme yılı değil; ayakta kalma, direnme ve uyum sağlama yılı olmuştur. Ege İhracatçı Birlikleri olarak 2025 yılı ihracatımız 18,505 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılına göre yüzde bir oranında artmasına karşın, parite etkisinden arındırdığımızda aslında ihracatımız yüzde 1,7 azalmıştır. Parite etkisi olmasaydı, muhtemelen EİB ihracatı 2024’e göre daha düşük olacaktı” diye konuştu.

KURDA YÜZDE 20-25 ARTIŞ BEKLENTİSİ

2026 beklentileri hakkında öngörülerini paylaşan Eskinazi, “Nominal faizlerin enflasyon üzerinde kalacağını ve pozitif reel faizin ve Türk Lirası carry tradenin devam edeceğini düşünüyoruz. Enflasyonla mücadelede değerli Türk Lirası beklentimizi koruyoruz.  Euro bölgesine ihracat yapanların daha karlı olacağını düşünüyoruz. Fakat sepet kurda yüzde 20-25 den daha fazla artış beklemiyoruz. Yurtdışı satış gelirlerinde enflasyon üzerinde bir artış beklemiyoruz. Karlılık için, üretim maliyetlerini düşürmek yine burada tek seçenek olarak kalıyor. Makro ihtiyati tedbirlerde bir gevşemeyi henüz görmemekle birlikte, kredi kanallarında bir rahatlama da beklemiyoruz. Emek yoğun sektörlerdeki sıkıntıların devam edeceğini öngörüyoruz. Enflasyon muhasebesinin kaldırılmasının, şirketlerin genel olarak daha fazla vergi yüküyle karşı karşıya kalacaklarını ve vergi sonraki karın düşeceğini düşünüyoruz” şeklinde konuştu.

DÖVİZ ŞOKUNA DİKKAT

Eskinazi, “2025 yılı, ihracatçılarımız açısından şirket kârlılığının azaldığı bir yıl oldu. Özel sektörün 2025 yılında döviz cinsi borçlandığına şahit olduk. Özel sektörün 2025 Ekim sonu itibariyle yurtdışından sağladığı döviz cinsi uzun vadeli kredi borcu 210 milyar dolara ulaştı. Artan üretim maliyetleri ve finansmana erişimdeki maliyet sorunları nedeniyle birçok firmamızın 2025 yılında da yurtdışı borçlanmaya devam ettiğini gördük. Bu da olası döviz şoklarında ciddi finansal risk ve kırılganlık oluşturmaktadır” dedi.

İHRACATÇIYA 5 BİN 250 YEŞİL PASAPORT

Eskinazi, şöyle konuştu: “2025 yılında EİB olarak odağımız; ihracatçının elini güçlendirmek, hareket alanını genişletmek ve rekabet kabiliyetini korumak olmuştur. 2017 yılından bu yana ihracatçılarımızın uluslararası hareket kabiliyetini artırmak amacıyla yeşil pasaport başvurularını etkin şekilde sonuçlandırarak 5 bin 250’yi aşkın yeşil pasaportun ihracatçılarımıza ulaşmasını sağladık. Firmalarımıza 16 farklı kalemde 2,2 milyar TL devlet desteği sağladık.”

BİRLİK BAŞKANLARI NE DEDİ?

EİB Koordinatör Başkan Yardımcısı ve Ege Yaş Meyve ve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak:  “Kışın yaşanan don kiraz ve diğer meyve üretimi ile ihracatına büyük darbe vurdu. 128 ülkeye ihracat yaptık. 2026’da yılmadan çalışmaya devam edeceğiz.”

Ege Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği Başkanı Yalçın Ertan: “Uzak Doğu ülkeleri nedeniyle Avrupa’da rekabet edemez hale geldik. Belirsizliklerin çok fazla olduğu bir yıldayız. Karbon vergisi sektöre ek yük getirecek. Biz de katma değerli, başkasının yapmadığı ürünleri yapmaya çalışıyoruz.”

Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkanı Burak Sertbaş: “Yılı yüzde 6 düşüşle kapattık. Bu sektör buralara gelmeyi hak etmedi. Dünyanın altıncı büyük ihracatçısıydık, yedinci sıraya düştük. Kendimizce rekabetçi olmaya çalışıyoruz.”

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun: "2024-2025 hasat yılında İspanya'nın ardından ikinci sırada olduk. Ama dünya pazarından aldığımız pay sadece yüzde 7. Türk zeytinyağı istikrarlı ve öngörülebilir politika olmadan bu üretimin hiçbir anlamı yok. Gerilemenin nedeni sık değişen uygulamalardır. Yasak değil sürdürülebilirlik istiyoruz."

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Erkan Zandar: “Geçen yıl Ocak ayında bu sektörün yüzde 60’ı kaybolur demiştim. Maalesef öyle oldu. İhracatımız Ege’de yüzde 9 düştü. İthalatımız ihracatımızın üzerine çıktı.”

Ege Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar İhracatçıları Birliği Başkanı Muhammet Demir: “Tablo iyi, ihracat güzel ama para kazanıyor muyuz, onu bize sorun. Dört yıl önceye göre ihracatımız yüzde 100 arttı.”

Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık: “Kayısımızın yüzde 90’ı gitti. Üzüm üretimimiz geriledi. Zorlukları nasıl yönetebiliriz? Şikayet etmeye hakkımız yok."

Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı İbrahim Alimoğlu: "ABD ve Çin'e ihracatımız artış gösterdi. Başarılı ticaret heyetleri gerçekleştirdik. Bir çok fuara katıldık. Ocak yatırım teşviklerinin ana firmanın bulunduğu yerden ayrılması sıkıntı yaratıyor. Bu konu düzeltilmeli".

Ege Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Hikmet Güngör: "Sektörlerimizin uyum gücü sayesinde orta vadede umutlarımızı sürdürüyoruz. Geçen yıl 914 milyon dolar ihracata imza attık. Ticaret ve alım heyetleri ile firmalarımızı yeni pazarlara taşımaya devam ediyoruz."

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit: "İhracatımızda yüzde 7'lik bir artış oldu. Tüm hayvansal mamullerde dünyada ilk 10 içindeyiz. Ama biz devletin kota sistemine takıldık. 500 milyon dolarlık Türk somonu ihracatında iyi noktadayız. 2026'nın 2025'ten daha soğuk olacağını düşünüyorum."

Ege Tütün İhracatçıları Birliği Başkanı Ömer Celal Umur: "1 milyar dolar hedef koymuştuk. Bunu başardık, mutluyum. 5-6 yıldır Amerikan menşeili tütün üretimine önem verdik. 30 milyon kilogram seviyesine çıkardık. Uzun aradan sonra tekrar 100 milyon kilogram seviyesine çıktık. 112 ülkeye ihracat yaptık."