Dört başkan eskiten rapor yayınlandı: Forbes Caddesi’ne dünya örnekli yeni model

İzmir Kalkınma Ajansı’nın hazırlanıp yayımlanana kadar iki İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ile iki Buca Belediye Başkanı değiştiren Forbes Caddesi raporu kamuoyuna açıldı. İzmir’in Buca ilçesinde, Şirinyer’in en önemli ticaret ve yaya akslarından biri için hazırlanan “Katılım Odaklı Yeniden Canlandırma ve Tasarım Stratejileri Projesi”, İZKA’nın internet sitesinde yayımlandı.

Çalışmanın hazırlık sürecinde dönemin Buca Belediye Başkanı Erhan Kılıç ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile iş birliği görüşmeleri yapıldı. Yerel seçimlerin ardından süreç, Buca Belediye Başkanı Görkem Duman ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay döneminde devam etti.

Kentsel Tasarım Rehberi’nde Forbes Caddesi’nin eski canlılığını yeniden kazanması için yalnızca kaldırım, aydınlatma ve peyzaj düzenlemesinin yeterli olmayacağı vurgulandı. Raporda; ticaretin desteklenmesi, kamusal alanların iyileştirilmesi, cadde kimliğinin güçlendirilmesi, erişilebilirlik sorunlarının çözülmesi ve esnafın sürecin aktif aktörü haline getirilmesi gerektiği belirtildi.

Forbes Caddesi, yayalaştırılmasıyla birlikte uzun yıllar Buca ve Şirinyer için önemli bir alt merkez olarak gelişti. Ancak rapora göre, kentte yaygınlaşan alışveriş merkezleri cadde mağazacılığını zayıflattı; Forbes Çarşısı da bu süreçte ticari çekiciliğini, mekânsal kalitesini ve kimliğini kaybetmeye başladı.

Çalışmada; yürünebilirlik, güvenlik, görüntü kirliliği, sokak işgalleri, otopark, motosiklet parkı, altyapı, gece kullanımı ve erişilebilirlik sorunları öne çıktı. Esnafın en güçlü kaygılarından biri ise caddenin geçmişteki simgelerini ve kendine özgü çarşı kimliğini yitirmesi oldu.

Raporda Forbes Caddesi’nde 113 perakende işletmesi bulunduğu, bunların 40’ının giyim sektöründe faaliyet gösterdiği belirtildi. Caddede 29 gıda işletmesi, 13 kuyumcu, 3 döviz bürosu ve farklı hizmet alanlarında işletmeler yer alıyor. Buna rağmen ticari çeşitliliğin korunması, gece kullanımının artırılması ve ziyaretçi profilinin genişletilmesi gerektiği kaydedildi.

PORTO ALEGRE MODELİ: ESNAF, KÜLTÜR VE KAMUSAL ALAN BİRLİKTE

Raporda dünya örnekleri arasında özellikle Brezilya’nın Porto Alegre kentinde uygulanan “Vivo o Centro” programı dikkat çekti. Kent merkezlerinin yeniden canlandırılmasını hedefleyen modelde; kamu alanlarının güvenli ve erişilebilir hale getirilmesi, kültürel mirasın korunması, sivil toplumun karar süreçlerine katılması ve yerel ticaretin desteklenmesi temel başlıklar arasında yer aldı.

Porto Alegre’de merkezde kurulan antika fuarları, hafta sonları meydanların trafiğe kapatılması, sokak sergileri, müzik ve dans gösterileri ile yerel etkinliklerin bölgeyi yeniden kültür ve turizm gündemine taşıdığı belirtildi. İşletmelerin oluşturduğu birliklerin de elektrik, etkinlik ve tanıtım giderlerine katkı sunduğu ifade edildi.

LONDRA VE SİNGAPUR’DAN YAYA ODAKLI TASARIM

Raporda Londra’daki Aldgate Kamu Alanı Projesi ile Oxford Street yayalaştırma çalışmaları da örnek gösterildi. Bu projelerde yoğun taşıt yollarının yaya dostu caddelere dönüştürülmesi, açık alanların artırılması, oturma alanları oluşturulması, yeşil dokunun güçlendirilmesi ve perakende akslarının daha güvenli hale getirilmesi öne çıktı. Singapur’daki Orchard Caddesi örneğinde ise alışveriş caddelerinin yalnızca vitrin düzeniyle değil; yaya dolaşımı, servis ve yükleme alanları, otopark, tuvalet, oturma alanı, çeşme ve kamusal kullanım olanaklarıyla birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.

Forbes Caddesi için hazırlanan rehberde de benzer biçimde; engelsiz güzergâh, yönlendirme sistemleri, oturma ve dinlenme alanları, aydınlatma, ortak cephe dili, yeşil alan, atık yönetimi, mağazaların sokak kullanımı ve afet destek üniteleri önerildi. Raporda Forbes Caddesi ve yakın çevresindeki yaklaşık bin metrekarelik yeşil dokunun yeni düzenlemelerle bin 700 metrekareye çıkarılması önerildi. Şirinyer bölgesindeki hava kirliliği ve yoğun yapılaşma dikkate alınarak hazırlanan bu önerinin, cadde kullanıcılarının yaşam kalitesini artıracağı belirtildi.

RAPOR HAZIRLANANA KADAR DÖRT BAŞKAN DEĞİŞTİ

Forbes Caddesi’nin yeniden canlandırılması için yürütülen çalışma, yalnızca tasarım ve ticaret başlıklarıyla değil, uzayan karar ve uygulama süreciyle de dikkat çekti. Raporun hazırlık aşamasında Forbes esnafı, konut sakinleri, dernekler, Buca Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve ilgili kurumlarla toplam 17 toplantı gerçekleştirildi. Ancak bu süreçte yerel yönetimlerde iki ayrı seçim dönemi yaşandı. Çalışma kapsamında Buca Belediyesi tarafında önce Erhan Kılıç, ardından Görkem Duman ile; İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafında ise önce Tunç Soyer, ardından Cemil Tugay ile görüşmeler yapıldı. Forbes Caddesi için ortak akıl arayışı sürerken iki büyükşehir belediye başkanı ve iki Buca belediye başkanı değişti.