Döviz dönüşüm desteğindeki yeni düzenleme ihracatçıyı mutlu etmedi

Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünü teşvik eden döviz dönüşüm desteği uygulamasında 1 Ekim 2026 itibarıyla önemli değişiklikler yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle firmaların döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılırken, destekten yararlanmak için döviz pozisyon oranına ilişkin yeni bir kriter getirildi. Ayrıca firmaların dönüşüm desteği kapsamında Merkez Bankasına satabileceği döviz tutarına üst sınır getirildi.

Döviz alımı yapmama taahhüdünün kaldırılmasını olumlu karşılayan ihracatçı sektör temsilcileri, buna karşılık özellikle istihdam yoğun sektörlerde destek oranının artırılmamasının beklentilerini karşılamadığını belirtti.

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Halil Gündoğdu, özellikle ihracat yapan birçok firmanın aynı zamanda yurt dışından ithalat gerçekleştirdiğine dikkat çekerek, döviz alımı konusundaki yeni düzenlemenin yerinde olduğunu söyledi. Gündoğdu, “Döviz alımı konusunda yapılan düzenleme yerinde. Çünkü sektörde faaliyet gösteren birçok firma aynı zamanda yurt dışından ithalat yapıyor. Bu teşvikten yararlanmak için döviz almama taahhüdünün yeni düzenlemeyle kaldırılması olumlu” dedi. Ancak destek oranının emek yoğun sektörlerin beklentisini karşılamadığını dile getiren Gündoğdu, mevcut yüzde 3'lük desteğin artırılmasını beklediklerini söyledi. Gündoğdu, “Biz yüzde 3'lük döviz dönüşüm desteğinin istihdam ağırlıklı sektörler için artırılmasını bekliyorduk. Düzenlemede büyük oranlı firmalarda oranın düşmesi, KOBİ statüsündeki firmalarda sabit kalması bizim beklentimiz değildi. Deri, konfeksiyon, mobilya gibi istihdam yoğun sektörlerin talebi, döviz dönüşüm desteğinin yüzde 10 olmasıydı” diye konuştu.

BAĞCI: BÜYÜKLER YAŞAYACAK Kİ KÜÇÜKLER DEVAM EDEBİLSİN

Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkanı Çağlar Bağcı ise imalatını kendi bünyesinde gerçekleştiren ihracatçı firmaların yüzde 3'lük döviz dönüşüm desteğinden yararlanmasında temel bir sorun görmediklerini belirtti. Ancak yeni sistemde Merkez Bankası tarafından dikkate alınacak kârlılık ve işçilik maliyetleri üzerinden yapılacak hesaplamanın sektörde sorun yaratabileceğini ifade eden Bağcı, hazır giyim sektöründe birçok firmanın üretimi kendi bünyesinde gerçekleştirmediğine dikkat çekti. Bağcı, “Sektörde kârlılık yok. Az personel çalıştırıyor. Birçok firma milyonlarca dolarlık ihracat yapıyor ama üretimi farklı atölyelere siparişle yaptırabiliyor. Yani üretici, acente tarzı çalışanlarda sıkıntı var” dedi. Özellikle 80 milyon doların üzerinde ihracat yapan firmalar açısından getirilen üst sınırın destek oranını yaklaşık yüzde 1 seviyesine indirebileceğini belirten Bağcı, bunun sektörün üretim ekosistemini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. “Büyüklerin küçükleri beslediği bir ekosistem var sektörümüzde. Dolayısıyla büyükler yaşayacak ki küçükler hayatını devam ettirebilsin. Bu haliyle ciddi bir sıkıntı olması muhtemel” diyen Bağcı, yeni düzenlemenin özellikle yüksek ihracat yapan firmalar açısından yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi.

ORMAN ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ DETAYLARI BEKLİYOR

Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Hikmet Göngör ise düzenlemenin yeni yayımlandığını belirterek, ayrıntıların sahadaki uygulaması konusunda değerlendirme yapmak için zamana ihtiyaç olduğunu söyledi. Öte yandan yeni düzenlemenin özellikle tarım sektöründe de olumsuz sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. İhracatında yüksek miktarda ithal girdi kullanan ve faaliyetleri nedeniyle döviz bulundurmak zorunda kalan firmalar açısından getirilen döviz pozisyon kriterinin önemli bir sorun oluşturabileceği ifade ediliyor.

REVİZYON İHTİYACI GÜNDEME GELEBİLİR

Ege İhracatçı Birlikleri Mali Danışmanı YMM Mustafa Bulut, 26 Ocak 2023'te başlayan döviz dönüşüm desteği uygulamasında 1 Ekim 2026 itibarıyla önemli değişiklikler yapıldığını belirtti. Daha önce firmaların döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmesi için döviz alımı yapmama taahhüdünde bulunması gerektiğini hatırlatan Bulut, yeni düzenlemeyle bu şartın kaldırıldığını söyledi. Yeni sistemde bunun yerine firmaların döviz pozisyon oranının yüzde 10'u aşmaması şartı getirildiğini aktaran Bulut, “Döviz pozisyon oranı yüzde 10'u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacak” dedi.

Döviz pozisyon oranının, firmaların bilançolarında yer alan döviz cinsinden hazır değerlerin, bilançonun aktif toplamı veya net satış hasılatından yüksek olan tutara oranlanmasıyla hesaplanacağını belirten Bulut, düzenlemenin özellikle yüksek miktarda ithal girdi kullanan ihracatçı firmalar açısından sorun yaratabileceği uyarısında bulundu. Bulut, bu durumdaki firmalar için kısa vadeli döviz yükümlülüklerinin de döviz pozisyonu hesabında dikkate alınmasının çözüm olabileceğini ifade etti.