Ege’nin kuru üzümünde ‘kusursuz fırtına’

Kuru üzümde yeni sezonun başlamasıyla birlikte fiyat belirsizliği yüz binlerce üreticiyi, tüccarı ve ihracatçıyı aynı anda çıkmaza sürükledi. Manisa başta olmak üzere İzmir, Uşak ve Denizli'deki binlerce üretici, sergilerde kuruyan üzümlerini kaldırmaya hazırlanırken, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) fiyat açıklamaması piyasadaki tedirginliği daha da artırdı. Üreticiler, özellikle hasat döneminde oluşan yüksek işçilik maliyetleri nedeniyle nakit sıkışıklığı yaşadıklarını belirtirken, tüccar ve ihracatçıların da finansmana erişimde yaşadığı sorunlar nedeniyle yeni sezon ürününe mesafeli yaklaştığı ifade ediliyor. Sektör temsilcilerine göre kuru üzüm piyasasında yaşanan belirsizlik uzadıkça zincirin tüm halkaları zarar görme riskiyle karşı karşıya kalacak.

5 TON KURU ÜZÜMÜN YALNIZCA İŞÇİLİĞİ 100 BİN TL'Yİ BULUYOR

Kuru üzüm üreticilerinin en büyük sıkıntılarından biri artan maliyetler oldu. Bölgede tarım işçilerinin günlük yevmiyelerinin 1.500 ile 1.700 TL arasında değiştiği belirtilirken, yaklaşık 5 ton kuru üzüm elde etmek için 30 ton yaş üzüm kesimi yapan bir üreticinin yalnızca işçilik giderinin yaklaşık 100 bin TL'ye ulaştığı ifade ediliyor. Üreticiler, sergiden kaldırılan ürün karşılığında henüz oluşmuş sağlıklı bir piyasa fiyatı bulunmadığını, buna rağmen işçi, mazot, gübre, ilaç ve elektrik gibi ödemelerin beklemediğini dile getiriyor.

YAŞ ÜZÜM TALEBİ DÜŞTÜ, ÜRETİCİ KURU ÜZÜME YÖNELDİ

Belirsizlik yalnızca kuru üzümde değil, yaş üzüm pazarında da hissediliyor. Manisa'nın önemli üzüm üretim merkezlerinden Sarıgöl'de üreticiler, iç piyasadaki talebin geçen yıllara göre zayıfladığını belirtiyor. Gaziantep'teki bir müşterisine gönderdiği 400 kasa yaş üzümün yalnızca 120 kasasını satabildiğini anlatan bir üretici, tüketicinin alım gücündeki düşüş nedeniyle yaş üzüme talebin gerilediğini, bu durumun da üreticiyi mecburen kuru üzüme yönlendirdiğini söyledi. Sektörde ayrıca üzümü işleyen bazı işletme ve ihracatçı firmaların bakım dönemini gerekçe göstererek geçmiş yılların aksine yeni sezon ürünü almakta isteksiz davrandığı da dile getiriliyor.

FİNANSMAN KRİZİ PİYASAYI KİLİTLEDİ

Piyasadaki bir diğer önemli sorun ise krediye erişim olarak gösteriliyor. Üretici, tüccar ve işletme sahipleri özellikle tarımsal finansman konusunda bankaların yeni kredi açmakta isteksiz olduğunu, mevcut kredi limitlerinin ise piyasanın ihtiyaç duyduğu alımları finanse etmeye yeterli olmadığını savunuyor. Sektör temsilcileri, finansmana ulaşamayan tüccar ve ihracatçının pazara girememesinin ürün alımlarını yavaşlattığını, bunun da fiyat oluşumunu geciktirdiğini ifade ediyor. Piyasada konuşulan iddialardan biri de bazı büyük işletmelerin yeni sezon kuru üzümünü geçen yılın fiyat seviyesine yakın olan 85 TL civarında almaya hazır olduğu yönünde. Ancak bu konuda resmi olarak oluşmuş bir piyasa fiyatı bulunmuyor.

TURGUTLU ZİRAAT ODASI BAŞKANI ŞENOL: ÇİFTÇİ KAOS İÇİNDE

Turgutlu Ziraat Odası Başkanı Abdullah Şenol, fiyat belirsizliğinin üreticide ciddi moral bozukluğu yarattığını belirterek TMO'nun daha fazla gecikmeden piyasaya yönelik kararını açıklaması gerektiğini söyledi. Son iki yılda kuru üzüm fiyatının kilogramda 110-120 TL seviyelerinde oluştuğunu hatırlatan Şenol, bu sezon yaklaşık 300 bin ton civarında rekolte beklendiğini ifade etti. Şenol, üreticilerin biriken borçlarına dikkat çekerek şunları söyledi: "Üreticinin işçilik, mazot, gübre, ilaç ve elektrik borçları var. Ürün sergiden kalkıyor ama fiyat belli değil. TMO geciktikçe çiftçinin sıkıntısı büyüyor. Fiyat belirsizliği bir an önce sona ermeli." Şenol, üreticinin beklentisinin kilogramda 150 TL'nin altında olmayan bir fiyat olduğunu dile getirdi. Şenol, "Her üründe üretim fazlası deniyor. Her tarım ürününde aynı sorun yaşanıyorsa bunun başka nedenleri de araştırılmalı" dedi.

ZİNCİRCİOĞLU: 50 YILDIR BÖYLE BİR SEZON GÖRMEDİM

İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Üyesi İlhan Zincircioğlu ise yaklaşık 50 yıldır sektör içerisinde yer alan bir firma temsilcisi olarak bugüne kadar böyle bir sezon yaşamadığını söyledi. Üretici, tüccar, işletme ve ihracatçıların dile getirdiği kaygıların anlaşılabilir olduğunu ifade eden Zincircioğlu, TMO'nun da yüksek rekolte nedeniyle zor bir dengeyle karşı karşıya bulunduğunu belirtti.

TMO'nun stoklarında geçen yıldan 7 bin 500 ton üzüm olduğunu belirten Zincircioğlu, Ofisin 20-30 bin ton ürün alarak piyasayı regüle etmesinin kolay olmayacağını, Tariş’ın devreye girmesi gerektiğini söyledi. Türkiye'nin kuru üzümde geçmişte 270 bin ton seviyesinde ihracat gerçekleştirdiğini, buna karşın mevcut dönemde yaklaşık 140 bin tonluk ihracat seviyesinde bulunulduğunu aktaran Zincircioğlu, açıklanacak fiyatın ihracat rekabetini de doğrudan etkileyeceğini vurguladı.

Zincircioğlu, "Fiyat çok yüksek açıklanırsa Türkiye belki 100 bin ton üzümü yüksek fiyatla ihraç eder ancak geri kalan ürün elde kalabilir. Bu nedenle hem üreticiyi koruyacak hem de ihracatın önünü kapatmayacak makul bir denge kurulmalı" diye konuştu.