Fahri Konsolos Hasan Sehoviç: Bosna Hersek ile İzmir sanayi köprüsünü kuralım!

Nisan ayında Bosna Hersek’in İzmir Fahri Konsolosu olarak atanan İnşaat Yüksek Mühendisi Hasan Sehoviç, uzun yıllar boyunca kültürel ve siyasi olarak birbirine bağlı olan iki ülkenin ekonomik alanda da köprüler kurması için kolları sıvadı.

Dünya Bankası ve Avrupa Kalkınma Bankası’nın Bosna’da çok ciddi altyapı projeleri olduğunu belirten Sehoviç, Türk müteahhitlerin bu imkândan faydalanmasını istedi. Sehoviç, “Türk ve Boşnak firmaları ortak üretim yaparak bitmiş ürünleri dünyanın her tarafına satabilirler” dedi.

Merhum Kemal Baysak ile kalpleri Bosna için birlikte çarpan Hasan Sehoviç ile Baysak’ın 2021 yılında vefatından önceki gibi muhafaza edilen Bornova’daki fahri konsolosluk ofisinde bir araya geldik.

SAVAŞTAN KAÇIP 32 YAŞINDA TÜRKİYE’YE GELDİ

Sehoviç, 1990’ların savaş ortamında ülkesinden kopup gelen milyonlardan biri. 1960 doğumlu Trebinje doğumlu olan Hasan Sehoviç, Belgrad Üniversitesi’ni İnşaat Yüksek Mühendisi olarak bitirmiş. Savaş çıktığında Hırvatistan’ın Dubrovnik şehrinde çalışan Sehoviç, zorunlu olarak askere alınacaklarını öğrenince, ülkesini terk edip dokuz kişilik bir grupla Türkiye’ye doğru yola çıktıklarını anlatıyor.

Sehoviç, “Biz Kemal Baysak ile 1976 yılında tanıştık. Kemal Bey bizim akrabamızdı ama hiç tanışmıyorduk. 50 yıl önce Almanya dönüşü ailesiyle beraber akrabalarını bulmak için Yugoslavya’ya geldi. Hepimiz Türkiye’den akrabalarımız geldi diye toplandık. Çok heyecanlandık. Bize telefonlarını verdi. Biz de 1992’de Yugoslavya’yı terk edeceğimiz zaman Türkiye’ye gelmeye karar verdik. Kemal Bey’in bıraktığı telefonları aradık. Telefona çıkan kişi Boşnakça bilmiyordu. İngilizce konuşmaya başladık. Sonra aradığımızda Abdullah Bey (Abdullah Baysak), Kemal Bey’in oğlu çıktı telefona. Amerika’da okuduğu için İngilizce biliyordu. Kemal Bey kaç kişilerse gelsinler demiş. Ara, otobüs, tren ne bulduysak geldik. Her şeyi geride bıraktık. Üstümde bir kot pantolon, bir tişört, bir spor ayakkabı, bir de cebimde Yugoslav pasaportu ile geldik. Kemal Bey evinde ağırladı bizi, sonra yazlığına götürdü. Ardından evler kiraladı. Bizlere iş verdi. Beni inşaat şirketine yönlendirdiler. O gün bugün Terbay İnşaat’tayım” diyor.

35 YILDIR DÜNYADAKİ BOŞNAKLAR İÇİN ÇALIŞIYOR

Bosna Hersek Lideri Aliya İzzebbegoviç’le Kemal Baysak’ın hep dost kaldığını, Saraybosna kuşatma altındayken Baysak’ın Birleşmiş Milletler yazan mavi baretlerle İzzetbegoviç’in davetlisi olarak Bosna’ya gittiğini anlatan Sehoviç, İzzetbegoviç’in de 1997 yılında Karşıyaka’ya gelerek İnsan Hakları Parkı’nı açtığını belirtiyor.

Sehoviç, “Kemal Baysak 2003’te Bosna’nın dünyadaki ilk fahri konsolosu, 2014’te de ilk fahri başkonsolosu oldu. Kemal beyle hep birlikteydik. Burada ve Bosna Hersek’te dernekler kurmak için çalıştık. Kemal Bey 26 şehri ve 3 köyü Türkiye ile kardeş yaptı. Türkiye’de ilk kurulan dernek Bosna Sancak Derneğiydi. Sonra birçok dernek kuruldu. 2003 yılında Türkiye Bosna Hersek Kültür Dernekleri Federasyonu’nu kurduk. Sonra Dünya Bosna Hersek Göçmenler Birliği’ne üye olduk. Ben de orada iki dönem başkan yardımcılığı, altı dönem başkanlık yaptım. Bu görevim 2014’ten 2026’ya kadar sürdü. Bugün Bosna’nın nüfusu 3 milyona yakın. Yurtdışında ise savaştan sonra giden 2 milyondan fazla Boşnak yaşıyor. Diaspora çok önemli. Savaş çok acımasız ve uzun sürdüğü için hepimizi kenetledi. Ancak 56 farklı ülkeye dağıldık. Benim ağabeyim Avustralya’da, küçüğüm İsveç’te yaşıyor” diye anlatıyor.

“HER İKİ DEVLET İÇİN ÇALIŞMAK BÜYÜK ONUR”

Sehoviç, Bosna Hersek Fahri Konsolosu olma sürecini de şöyle anlatıyor: “Kemal Bey’in 7 Ocak 2021’de vefatından sonra birçok insan ‘İzmir’de çok güzel bir konsolosluğumuz vardı. Bunu devam ettirmemiz lazım’ dediler. 2024’te aday nasıl belirlenecek diye çalışmalar başladı. Beni Cumhurbaşkanlığından arayıp uygun gördüklerini söylediler. Cumhurbaşkanlığı konseyi de üçlü toplantısında oybirliği ile beni kabul etti. Geçen sene Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan da onayladı. Nisan ayında resmi yazı geldi. Mazbatamı teslim ettiler. Atandığım zaman çok farklı duygular hissettim. Biz Türkiye ve Bosna Hersek sevdalısıyız. Her iki devlet için de bir görev verildiği zaman yapabilir miyiz diye sormuyoruz. Bu mücadele, bu bir görev, bu onur bizim için. Kemal Baysak’tan sonra bu işi yapmak çok zor. O seviyelere ulaşamazsınız. Çıtayı çok yükseltti. Ama elimizden gelenin en iyisini yapmak istiyoruz. Her iki ülke arasında ilişkiyi artırabilirsek ne mutlu bize.”

“TÜRKİYE’Yİ BOSNA’DA DAHA ÇOK GÖRMEK İSTİYORUZ”

İki ülkenin kültür ve turizm konularında iyi ilişkileri olduğunu ama ekonomi alanındaki seviyenin yeterli olmadığını ifade eden Sehoviç, “Bosna Hersek’te Türkiye’yi daha çok görmek istiyoruz. Türkiye sanayisi, Bosna’da daha kuvvetli olmalı. Türk firmaları daha sıkı çalışmalı. Güçlü bir güzergah çizmeliyiz. Yeterince Bosna’yı anlatamadık. Orada Türkiye’deki yatırımcılar için gerçekten çok cazip imkanlar var. Avrupa’ya serbest ticaret var, sıfır gümrük var, lojistik avantaj var. Nitelikli işgücümüz, vergi avantajımız, istihdama sağlanan kolaylıklar var. Hırvatistan’ı geçince Schengen bölgesine giriyorsunuz. Bosna küçük bir pazar ama buraya girdiğiniz zaman Avrupa’ya zaten girmiş oluyorsunuz. Daha büyük sanayi firmalarının olması lazım. Ortak şirketler kurup ortak üretim yapmalı, buradan giden yarı mamulü Bosna’da bitmiş ürüne dönüştürüp Rusya, Çin, ABD, Avrupa dahil gümrüksüz satabilmeliyiz. Türkler Karadağ’ı daha çok tercih ediyor. Ancak Karadağ artık doydu. Şimdi Bosna’nın zamanı” şeklinde anlatıyor.

“BOSNA ŞANTİYE GİBİ, MÜTEAHHİTLERE FIRSAT ÇOK”

Dünya Bankası ve Avrupa Kalkınma Bankası’nın ciddi altyapı projeleri de olduğunu vurgulayan Sehoviç, şu bilgileri veriyor: “Şu an Bosna Hersek şantiye gibi. Otoyol vb. büyük altyapı projeleri devam ediyor. Yurtdışına gidenler emekli olup memleketlerinde ev satın almak istiyorlar. O nedenle konut talebi çok canlı. Yapılan konutlar hemen satılıyor. Bosna’da işlenmemiş arazilerde her türlü tarım ve hayvancılık yapılabilir. Zenitsa’daki fuara İstanbul Ticaret Odası ortak. Başkan Şekib Avdagiç Bosna doğumlu olduğu için bize destek veriyor. İZFAŞ ile protokol yapıp ortak meslek fuarları organize etmek istiyoruz.”