İnciraltı’nda şok… Yargıdan plana ‘dur’ kararı çıktı!

TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu, İnciraltı’nda yapılaşma ve rant baskısına karşı açtığı davalarda yeni bir gelişme yaşandığını duyurdu.

Kurul tarafından yapılan açıklamada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 29 Nisan 2025 tarihli işlemiyle onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100 bin ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği’nin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle dava açıldığı belirtildi. Danıştay 6. Dairesi’nin 2 Haziran 2026 tarihli kararıyla söz konusu plan değişikliğinin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği bildirildi.

DAYANAK ORTADAN KALKTI

TMMOB’un açıklamasında, plan değişikliğinin dayanağını oluşturan İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin 29 Ocak 2021 tarihli ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın da yargı sürecinden geçtiği hatırlatıldı.

Danıştay 4. Dairesi’nin 25 Kasım 2025 tarihli kararıyla, İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarının daraltılarak yeniden belirlenmesine ilişkin işlemin iptal edildiği, bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 1 Nisan 2026 tarihli kararıyla kesin olarak onandığı aktarıldı.

Danıştay 6. Dairesi de yürütmenin durdurulması kararında, İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı’nın iptal edilmesiyle plan değişikliğinin dayanağının ortadan kalktığı ve bu nedenle dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin hukuka aykırı olduğu değerlendirmesine yer verdi.

47 HEKTAR TURİZM TESİS ALANINA DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞTÜ

Bakanlığın 8 Nisan 2026 tarihli onayıyla hazırlanan ve 11 Mayıs-9 Haziran 2026 tarihleri arasında askıya çıkarılan yeni plan değişikliğinde ise Danıştay kararı doğrultusunda iptal edilen “İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırları”nın plandan kaldırıldığı, Milli Savunma Bakanlığı’nın itirazı doğrultusunda “Mânia Sınırı”nın plana işlendiği belirtildi.

Plan değişikliğiyle II. Derece Doğal Sit Alanı içerisinde kalan yaklaşık 47 hektarlık alanın “Tercihli Kullanım Alanı” kararından çıkarılarak “Turizm Tesis Alanı” kullanımına dönüştürüldüğü kaydedildi.

TMMOB, söz konusu plan değişikliğinin İnciraltı’nın mutlak tarım arazisi niteliğini ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nu ihlal ettiğini savundu. Kurul ayrıca Çakalburnu Lagünü ile 47 hektarlık II. Derece Doğal Sit alanının yapılaşmaya açılmasının 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na, koruma-kullanma dengesine ve bölgenin ekolojik bütünlüğüne aykırı olduğunu ileri sürdü.

Açıklamada ayrıca, planlama sürecinde Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği kapsamında gerekli kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun hazırlanmadığı iddia edildi.

Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

"İNCİRALTI BÖLGESİNDEKİ RANT BASKISINA YÜRÜTMEYİ DURDURMA KARARI!

30.01.2021 tarihli ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29.01.2021 tarihli ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemi ile açılan davada T.C. Danıştay 4. Dairesi’nin 23.12.2025 tarihli kararı doğrultusunda İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine ilişkin kısmı iptal edilmiştir.

Yaklaşık kırk yıllık bir süreçte yoğun imar ve rant baskısına konu olan İnciraltı Bölgesi'nin planlama süreçleri, alanın "Turizm Merkezi" statüsünde bulunması gerekçesiyle şekillendirilmiştir. T.C. Danıştay 4. Dairesi Başkanlığı kararı uyarınca; İnciraltı Bölgesi’nin Turizm Merkezi ilan edilmesine dair idari işlemin herhangi bir bilimsel, teknik veya şehircilik esasına dayanmadığı hüküm altına alınmıştır.

Ancak; T.C. Danıştay 4. Daire Başkanlığı kararı doğrultusunda "Turizm Merkezi" kararı ortadan kaldırılsa da alandaki rant baskısı gerçekleştirilen plan değişiklikleri ile sürdürülmektedir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 29.04.2025 tarih ve 12372640 sayılı Olur’u ile 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109. maddesi uyarınca onaylan İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Bölgesine ilişkin İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği’nin öncelikle yürütmesinin durdurulması, takiben iptaline karar verilmesi talebi ile tarafımızca dava açılmıştır. Söz konusu davaya ilişkin mahkeme süreci devam ederken dava konusu değişikliğe ilişkin Bakanlık Makamınca yeni bir plan onaması gerçekleştirilmiştir.

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 08.04.2026 tarih ve 15371288 sayılı Olur’u ile 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109. maddesi uyarınca onaylanan, İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Bölgesine ilişkin İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği 11.05.2026-09.06.2026 tarihleri arasında askıda ilan edilmiştir. Söz konusu plan değişikliği ile T.C. Danıştay 4. Dairesi'nin 23.12.2025 tarihli kararı doğrultusunda iptal edilen “İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırları” kaldırılmış ve Millî Savunma Bakanlığı’nın itirazı doğrultusunda “Mânia Sınırı” plana işlenmiş; II. Derece Doğal Sit Alanı’nda kalan yaklaşık 47 hektarlık alan “Tercihli Kullanım Alanı” kullanım kararından “Turizm Tesis Alanı” kullanımına dönüştürülmüştür.

Bahse konu plan, bölgenin mutlak tarım arazisi niteliğini ve 5403 sayılı Kanun'u ihlal ettiği, Çakalburnu Lagünü ile 47 hektarlık II. Derece Doğal Sit alanını yapılaşmaya açarak 2863 sayılı Kanun'a, koruma-kullanma dengesine ve ekolojik bütünlüğe zarar verdiği, geçmiş mahkeme kararlarına aykırı işlem tesis edildiği, ayrıca Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu zorunluluğunu yerine getirmediği gerekçeleriyle TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından yargıya taşınmıştır.

Geldiğimiz süreçte İnciraltı Bölgesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 29.04.2025 tarihli ve 12372640 sayılı işlemiyle onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği'nin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemi ile TMMOB olarak açtığımız davada, T.C. Danıştay 6. Dairesi’nin 02.06.2026 tarihli kararı doğrultusunda İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin YÜRÜTMESİNİN DURDURULMASINA karar verilmiştir.

Dava gerekçelerimiz ilgili mahkeme tarafından incelenmiş olup;

“Dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin dayanağı olan, bazı alanlarda ilan edilen turizm merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinin iptali, sınırlarının yeniden belirlenmesi ile isim ve statülerinin değiştirilmesine ilişkin ekli kararın yürürlüğe konulmasına dair 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, ekli karardaki 4. maddede belirtilen krokide gösterildiği şekilde, daraltma yapılmak suretiyle sınırları yeniden belirlenen İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptaline ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin 25/11/2025 tarihli, E:2024/1293, K:2025/6175 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/04/2026 tarihli, E:2026/112, K:2026/637 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği,

29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının İnciraltı Turizm Merkezi sınırlarına ilişkin kısmının iptaline dair yargısal kararlarla birlikte dayanağı ortadan kalkan dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin hukuka aykırı olduğu,” gerekçeleriyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına hükmedilmiştir.

İnciraltı’nı rant baskısına karşı korumaya devam edeceğiz."