İYTE 2028’de 1 milyar dolar ihracat hedefliyor… Küresel ölçekte liderliğe oynuyor…

İYTE Rektörü Prof. Dr. Yusuf Baran, 3 binin üzerinde tam zamanlı Ar-Ge personelinin bulunduğunu, Teknopark İzmir ve Bilişim Vadisi İzmir’de 350’yi aşkın şirketin faaliyet gösterdiğini belirterek, “2028'de biz 1 milyar doları yakalayacağız” dedi. Baran, yapay zekâyı “bir fırtına, bir kasırga” olarak nitelendirirken, İYTE’nin bu dönüşüme karşı “paraşütünü açtığını” söyledi. Üniversitede bu dönem itibaren tüm bölümlerde yapay zekâ temel derslerinin verileceğini belirtti.

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, 34 yıllık geçmişine rağmen Türkiye’nin araştırma, teknoloji, inovasyon ve girişimcilik ekosisteminde kendisine farklı bir yer açmaya hazırlanıyor. Tekreferans İmtiyaz Sahibi Erhan Gülenç'in Ekonomi Sohbetleri’ne konuk olan İYTE Rektörü Prof. Dr. Yusuf Baran, üniversitenin mevcut yapısını, teknoloji üssü hedefini ve önümüzdeki yıllara ilişkin planlarını anlattı.

İYTE kampüsü'nün yalnızca bir üniversite yerleşkesi değil, giderek büyüyen bir inovasyon, girişimcilik ve teknoloji üretim ekosistemine dönüştüğünü belirten Rektör Prof. Dr. Ysuf Baran, 2018 yılında göreve geldiğinde Teknopark İzmir’de 140 şirket bulunduğunu, bugün ise şirket sayısının 350’nin üzerine çıktığını söyledi. Aynı dönemde kampüsteki tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının 800’den 3 binin üzerine yükseldiğini belirten Baran, yeni yatırımlarla bu sayının daha da artacağını ifade etti.

HEDEF 2028’DE 1 MİLYAR DOLAR İHRACAT

Baran’ın verdiği bilgilere göre Teknopark İzmir’in 2018’de yalnızca 1,5 milyon dolar olan yıllık ihracatı, 2022’de 20 milyon dolara, 2023’te 45 milyon dolara, 2024’te ise 137,5 milyon dolara yükseldi. 2025 yılında ise Teknopark İzmir 235 milyon dolar, Bilişim Vadisi İzmir 16 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi. Böylece İYTE kampüsünden dünyaya yapılan toplam ihracat 251 milyon dolara ulaştı. İYTE Rektörü Baran, Güney Yerleşke’nin devreye girmesiyle bu ivmenin hızlanacağını belirterek, 2028 yılında kampüste 6 bin tam zamanlı Ar-Ge personelinin çalıştığı ve 1 milyar doların üzerinde ihracat yapan bir ekosistem öngördüklerini söyledi. Baran, hedefin 2027’de dahi yakalanabileceğini ancak bilim insanı kimliğiyle daha temkinli bir tarih verdiğini belirterek, “2028'de biz 1 milyar doları yakalayacağız” dedi.

TEKNOPARK İZMİR GÜNEY YERLEŞKE GELİYOR

İYTE kampüsünde üçüncü teknoloji geliştirme bölgesinin inşası da büyük bir hızla sürüyor. “Teknopark İzmir Güney Yerleşke” olarak adlandırılan yeni binaların önemli bölümünün 2027’nin ilk çeyreğinde hizmete alınmasının planlandığını açıklayan Baran, yeni yerleşke için ulusal ve küresel şirketler ve holdinglerle görüşmelerin sürdüğünü belirtti. Baran, buradaki kapasitenin İYTE’nin teknoloji ekosisteminde yeni bir sıçrama yaratacağını ifade etti. İYTE kampüsünde bugün üç ayrı teknoloji geliştirme bölgesi ve Teknopark İzmir ve Bilişim Vadisi İzmir olmak üzere iki Teknopark markası olduğunu söyledi.

“YAPAY ZEKA BİR FIRTINA, BİR KASIRGA”

İYTE’nin gelecek planlarının önemli başlıklarından birini yapay zekânın oluşturduğunu kaydeden Baran, yapay zekânın eğitimden sanayiye, sağlıktan savunma sanayine kadar bütün alanları dönüştürdüğünü belirterek, Türkiye’nin bu teknolojik dönüşümü kaçırma lüksünün olmadığını söyledi. Yapay zekâyı “bir fırtına, bir kasırga” olarak tanımlayan Baran, insanlığın bu dönüşüm karşısında üç seçeneği olduğunu ifade ederek, "Yok saymak, ona karşı koymaya çalışmak ya da onunla birlikte hareket etmek. Yapay zekâ bir fırtına ise yok saymak ya da direnmek değil, paraşüt açmak gerekiyor. Biz İYTE’de bunu yapıyoruz” diye konuştu. Bu kapsamda İYTE’de geçen yıl kütüphanede özel bir Yapay Zekâ Merkezi oluşturularak 7 gün 24 saat boyunca öğrencilerin kullanımına açıldığını belirtti. Baran, ayrıca Yapay Zeka temel dersinin geçen yılda iki bölümde pilot olarak başlatıldığını, 2026-2027 akademik yılı itibarıyla ise bütün bölümlerde yapay zekâ temel derslerinin verilmesinin planlandığını açıkladı. İYTE’de yapay zekâ çalışmalarının yalnızca bilgisayar mühendisliğiyle sınırlı olmadığını vurgulayan Baran, mimarlık, kimya mühendisliği ve genetik gibi çok farklı alanlarda da yapay zekâ ile çalışan akademisyenlerin bulunduğunu belirtti.

TERCİHLERE YAPAY ZEKA ETKİSİ GÖRÜLDÜ

Yapay zekânın üniversite tercihlerinde de değişim yaratmaya başladığını söyledi. “Yapay zekâyı üretenler” ile “yapay zekâyı tüketenler” arasında ayrım yapan Baran, mühendislikten tıbba, inşaattan genetiğe kadar hemen her mesleğin yapay zekâdan etkileneceğini belirterek, Türkiye’nin yapay zekâ yarışında geride kalmaması gerektiğine dikkat çekti. Türkiye’nin geçmişte bazı teknolojik devrimleri gecikmeli yakaladığını ancak daha sonra önemli başarılar elde ettiğini belirten Baran, yapay zekâ konusunda ise ikinci bir şansın olmayabileceğini savundu.

“İYTE’DE ÖĞRENCİLER HARİKALAR YARATIYOR”

İYTE’deki kariyer kültürüne dikkat çeken Baran, “İYTE öğrencisi aldığı nitelikli eğitimle ya Türkiye’nin, dünyanın en iyi üniversitelerinde mastera, doktoraya gidiyor ya özel sektörde çalışıyor ya da kendisi girişimci oluyor” diyen Baran, İYTE mezunlarının 2025 verilerini de paylaştı. Buna göre İYTE mezunlarının yüzde 14’ü yurt dışında yaşıyor, yüzde 7’si girişimci olurken yüzde 66’sı özel sektörde, yüzde 27’si ise kamuda çalışıyor. Baran, "İYTE’de öğrencilere yalnızca diploma vermeyi değil, dünyanın herhangi bir yerinde iş bulabilecekleri veya iş kurabilecekleri “sihirli bir anahtar” veriyoruz" diye konuştu.

34 YAŞINDA GENÇ AMA İDDİALI BİR ÜNİVERSİTE

1992 yılında kurulan İYTE'nin Türkiye’nin tek “Enstitü” adını taşıyan yükseköğretim kurumu olduğunu hatırlatan Baran, Fen, Mimarlık ve Mühendislik olmak üzere üç fakültesi bulunan üniversitede 18 bölüm, 51 yüksek lisans ve doktora programı ile 20 ileri düzey araştırma merkezi bulunduğu bilgisini paylaştı. Eğitim dili yüzde 100 İngilizce olan İYTE’de öğrencilerin ayrıca Çince, Japonca, Almanca ve İspanyolca gibi farklı yabancı dilleri öğrenme imkânına sahip olduğunu ifade eden Baran, öğretim üyelerinin yüzde 70’ten fazlasının doktorasını Amerika veya Avrupa’nın en iyi üniversitelerinde yaptığını, akademisyenlerin tamamının ise yurt dışı deneyimine sahip olduğunu söyledi. İYTE’nin Avrupa Komisyonu tarafından verilen “Araştırmada İnsan Kaynağı Mükemmeliyeti” ödülünü alan Türkiye’deki ilk iki üniversiteden biri olduğunu belirten Baran, bu etiketin üniversitenin akademik işe alım ve çalışma koşullarının Avrupa Birliği standartlarına uygunluğunu gösterdiğini ifade etti.

20 ARAŞTIRMA MERKEZİ VE UNESCO MÜKEMMELİYET MERKEZİ

Üniversitede savunma sanayinden biyoteknolojiye, enerjiden yapay zekâya kadar farklı alanlarda 20 ileri düzey araştırma merkezi bulunduğunu belirten Baran, Türkiye’nin ilk ve tek UNESCO Mükemmeliyet Merkezi unvanına sahip devlet üniversitesi olduklarını dile getirdi. İYTE’nin üç temel hedefinden ilkini “dünya üniversitesi olmak” olarak tanımlayan Baran, dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanlarının İYTE’de eğitim verdiğini ve araştırma yaptığını söyledi. Üniversitenin Avrupa Birliği projelerinde öğretim üyesi başına alınan bilimsel fon bakımından 2025 yılında Türkiye birincisi olduğunu belirten Baran, Türkiye’nin 2026 yılında Avrupa Birliğinden aldığı 10 proje koordinatörlüğünün ikisinin İYTE tarafından gerçekleştirildiğini ifade etti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı kapsamında Türkiye’nin aldığı 74 uluslararası bilim insanından 7’sinin İYTE’ye geldiğini aktardı. İYTE'nin ayrıca Dünya Yükseköğretiminin Oskarları olarak bilinen ve Londra merkezli Times Higher Education tarafından verilen Uluslararasılaşma Ödülü’nü 2022 yılında, Liderlik Ödülü’nü ise 2024 yılında aldığını kaydeden Baran, bu ödüllerin Türkiye adına önemli uluslararası başarılar olduğunu söyledi.

ÖĞRENCİ YALNIZCA DERS DİNLEMİYOR

Rektör Prof. Dr. Baran, üniversitede öğrencilerin barınma sorunlarının büyük ölçüde çözüldüğünü, 1+1 evler ve dubleks villalarda konaklama imkânı bulunduğunu söyledi. Yaklaşık 130 öğrenci topluluğunun bulunduğu kampüste öğrencilerin yalnızca akademik değil; kültür, sanat, spor ve sosyal alanlarda da kendilerini geliştirmelerinin hedeflendiğini belirten Baran, dalıştan yüzmeye, yelken ve kayıktan kite surfe kadar farklı faaliyetlerin bulunduğunu anlattı.

İYTE’NİN TERCİH GÜCÜ YÜKSELİYOR

İYTE’nin bölümlerinin son yıllarda daha yüksek başarı sıralamalarından öğrenci almaya başladığını belirten Baran, üniversitenin kontenjanlarının yıllardır yüzde 100 dolulukla ilerlediğini ve başarı sıralamalarının önemli ölçüde yükseldiğini aktardı.

TEKNOLOJİ ÜSSÜ İYTE HEDEFİ

Baran, İzmir’de uzun yıllardır konuşulan Bilişim Vadisi İzmir projesinin hayata geçirilmesinin Türkiye’nin Teknoloji Üssü İYTE hedefi için önemine değinen Baran, İYTE kampüsünde iki teknoloji geliştirme bölgesinin faaliyet gösterdiğini, üçüncü teknoloji geliştirme bölgesinin de inşa edildiğini söyledi. Baran, kampüsün zamanla büyük bir teknoloji ekosistemine dönüştüğünü ifade etti. 2018’de 140 şirketin faaliyet gösterdiği ekosistemin bugün 350’nin üzerinde şirkete ulaştığını belirten Baran, bu şirketler arasında öğrencilerin kurduğu girişimlerden milyarlarca dolar değerlemeye ulaşmış küresel şirketlere kadar geniş bir yapı bulunduğunu söyledi.

TÜRKİYE VE BÖLGEYE MODEL ÜNİVERSİTE

İYTE Rektörü Prof. Dr. Yusuf Baran, temel hedefini ise Türkiye’ye model bir üniversite olmak şeklinde tanımladı. İYTE’nin modelini; nitelikli akademik kadro ve başarılı öğrenciler, ileri düzey araştırma altyapısı, güçlü akademik kültür, inovasyon, girişimcilik ve teknoloji transferinin aynı ekosistemde buluşmasına dayandığını anlatan Baran, Üniversitenin son üç yıldır TÜBİTAK 1001 projelerinde öğretim üyesi başına proje sayısında Türkiye birincisi olduğunu belirtti. Avrupa Birliği projelerinde de öğretim üyesi başına bilimsel fon bakımından Türkiye birinciliğinin İYTE’ye ait olduğunu söyledi. Öğrenci memnuniyetinde de son dört yıldır Türkiye birincisi olduklarını belirten Baran, geçen yıl ikinci üniversiteyle aralarındaki farkın 2 puan olduğunu, bu yıl ise farkın 15 puana çıktığını ifade