Bloomberg: Türkiye Avrupa'nın plastik çöplüğüne dönüştü

Geçtiğimiz yıl, İngiltere ve AB, COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye'ye 650.000 metrik ton plastik atık gönderdi; bu, başka herhangi bir yere gönderdiklerinden daha fazla bir miktar.

Bloomberg'in kapsamlı araştırmasına göre Türkiye, Avrupa Birliği ve İngiltere'den en fazla plastik atık ithal eden ülke konumunda. Geçen yıl Türkiye'ye yaklaşık 650 bin ton plastik atık gönderildi. Adana'daki geri dönüşüm tesislerinin çevresinde mikroplastik kirliliği ciddi boyutlara ulaşırken, bazı su kanallarında kirlilik oranının tesislerin yukarı kesimlerine göre 132 kat daha yüksek olduğu belirlendi. COP31 zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye, ekonomik faydalar ile çevresel riskler arasında zor bir tercihle karşı karşıya.

AVRUPA'NIN PLASTİK ATIKLARI TÜRKİYE KIYILARINA VURUYOR

Türkiye'nin gelecek ay Antalya'da ev sahipliği yapacağı COP31 iklim zirvesi öncesinde Bloomberg, ülkenin giderek büyüyen plastik atık sorununu gündeme taşıdı.

Haberde, Mersin'deki Adanalıoğlu Plajı'nda kıyıya vuran rengârenk plastik parçalarının Avrupa'nın atık ihracatıyla bağlantılı olduğu belirtildi. Plajda balıkçılık yapan 46 yaşındaki Ahmet Takar, yakaladığı bir levreğin içinde küçük, turkuaz renkli bir plastik parçası bulduğunu anlattı. Takar, son yıllarda balık sayısının da azaldığını söyledi. Uzmanlar, kirliliğin önemli kaynaklarından biri olarak Adana çevresindeki geri dönüşüm tesislerini gösteriyor.

İngiltere ve Avrupa ülkelerinden getirilen plastik atıkların işlendiği bu tesislerden çevreye sızan parçacıklar, sulama kanalları üzerinden Seyhan Nehri'ne, oradan da Akdeniz'e ulaşabiliyor. Deniz akıntıları ise kirliliği Türkiye kıyılarından Doğu Akdeniz'in diğer bölgelerine taşıyor.

TÜRKİYE'YE YILDA 650 BİN TON PLASTİK ATIK GELİYOR

Bloomberg'in Avrupa Komisyonu ve çevre kuruluşu Basel Action Network verilerine dayandırdığı habere göre, İngiltere ve Avrupa Birliği geçen yıl Türkiye'ye yaklaşık 650 bin ton plastik atık gönderdi.

Türkiye, her iki bölgenin de en büyük plastik atık ihracat pazarı konumunda bulunuyor. Bu ticaret özellikle 2018 yılında Çin'in yabancı plastik atıkların ithalatını durdurmasının ardından hızla büyüdü. Avrupa'nın kendi geri dönüşüm kapasitesinin yetersizliği, plastik atıkların Türkiye gibi ülkelere gönderilmesini ekonomik açıdan cazip hale getiriyor. Üstelik Avrupa Birliği'nin 21 Kasım'da OECD üyesi olmayan ülkelere atık ihracatını yasaklaması bekleniyor. Türkiye OECD üyesi olduğu için yeni düzenlemenin ardından Avrupa'dan daha fazla plastik atık alma ihtimali bulunuyor.

AKDENİZ DÜNYA MİKROPLASTİK KİRLİLİĞİNİN YÜZDE 7'SİNİ BARINDIRIYOR

2024 yılında Marine Pollution Bulletin dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre Akdeniz, dünya deniz sularının yalnızca yüzde 1'ini barındırmasına rağmen küresel mikroplastiklerin yaklaşık yüzde 7'sine ev sahipliği yapıyor.

Araştırmada, Akdeniz'e her gün yaklaşık 730 ton plastik atık karıştığı tahmin edildi.Türkiye'nin bu miktardaki payı yüzde 19,1 olarak hesaplandı. Bu oranla Türkiye, Akdeniz'e kıyısı bulunan 20'yi aşkın ülke arasında Mısır'ın ardından ikinci sırada yer aldı. Mikroplastik kirliliği yalnızca deniz canlılarını değil, tarım alanlarını ve insan gıda zincirini de tehdit ediyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da ticari değeri bulunan balıklarda yapılan araştırmalarda, balık başına 0,31 ile yaklaşık 60 arasında mikroplastik parçacığı tespit edildiği bildirildi.

AVRUPA KOMİSYONU KİRLİLİĞİ KABUL ETTİ, İHRACATI DURDURMADI

Avrupa Komisyonu'nun eylül ayında yayımladığı değerlendirmede, Türkiye'de hem yerli hem de ithal plastik atıklarla bağlantılı ciddi çevre sorunları bulunduğu belirtildi.

Raporda deniz kirliliği, doğal yaşamın zarar görmesi, plastik atıkların açık alanlarda yakılması ve kontrolsüz biçimde doğaya bırakılması gibi sorunlara dikkat çekildi.

Komisyon, Türkiye'nin geri dönüşüm tesislerine yönelik denetimleri artırdığını ve cezaları ağırlaştırdığını da kaydetti.

Bununla birlikte sistemin izlenmesini zorlaştıran veri ve şeffaflık eksikliklerinin sürdüğü belirtildi. Ancak Avrupa Komisyonu, bütün bu sorunlara rağmen Türkiye'ye atık ihracatının devam edebileceği sonucuna vardı. Komisyon sözcüsü, AB'nin OECD ülkelerine gönderdiği atıkları izlediğini ve ciddi sorunlarda ihracatı askıya alma yetkisine sahip olduğunu söyledi.

Avrupa Parlamentosu'nun Yeşiller grubundan eski AB Çevre Komiseri Virginijus Sinkevičius ise Avrupa'nın yaklaşımını eleştirdi.