Mahkemenin iptal ettiği kalker ocağı için Batıçim’den yeni proje

Aydın’da Söke ve Kuşadası sınırlarındaki orman arazilerinde kalker ocağı açmayı planlayan Batıçim, mahkeme kararıyla iptal edilen projesini küçülterek yeniden gündeme taşıdı. Yeni ÇED dosyasında yıllık üretim kapasitesi 9,5 milyon tondan 2 milyon tona, proje alanı ise 258,12 hektardan 68,62 hektara indirildi.

Batıçim Çimento Sanayi A.Ş., Aydın’ın Söke ve Kuşadası ilçelerindeki orman arazilerinde kalker ocağı işletmek için yeni bir ÇED süreci yürütüyor. Söke’nin Yamaç Mahallesi ile Kuşadası’nın Kirazlı Mahallesi sınırlarında bulunan iki ruhsat sahasını kapsayan proje, daha önce mahkeme kararıyla iptal edilen kalker ocağı girişiminin revize edilmiş hali olarak yeniden gündeme geldi.

Şirketin hazırladığı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporuna göre, iki sahada yıllık 2 milyon ton kalker üretilmesi planlanıyor. Çıkarılacak malzeme, herhangi bir kırma-eleme veya stoklama işlemine tabi tutulmadan, kuş uçuşu yaklaşık 4,8 kilometre uzaklıktaki Batıçim’e ait çimento fabrikasına taşınacak. Kalker dışarıya satılmayacak, doğrudan çimento üretiminde hammadde olarak kullanılacak.

MAHKEME İPTAL ETMİŞTİ

Projenin geçmişi 2017 yılına uzanıyor. O dönem beş ayrı ruhsat sahasında kalker ocakları ve iki kırma-eleme tesisi kurulmasını içeren proje için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 22 Ağustos 2017’de ÇED Olumlu kararı verilmişti. Proje kapsamında yıllık toplam 9 milyon 520 bin 800 ton malzeme çıkarılması planlanıyordu. Gerekli izinlerin alınmasının ardından sahada yol çalışmalarına başlanırken, yöre halkı ve çeşitli sivil toplum kuruluşları ÇED Olumlu kararının iptali istemiyle dava açtı. Yargılama sonucunda Aydın 2. İdare Mahkemesi, 2022/1555 esas ve 2023/343 karar sayılı dosyada 22 Ağustos 2017 tarihli ÇED Olumlu kararını iptal etti. Mahkeme kararının ardından şirket, projeyi yeniden hazırlamak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına başvurdu. Bakanlığın, iptal gerekçeleri ile bilirkişi raporunda belirtilen eksikliklerin giderilmesi koşuluyla 2009/7 sayılı Genelge kapsamında yeni bir ÇED raporu sunulmasını uygun bulduğu belirtildi.

ÜRETİM KAPASİTESİ 2 MİLYON TONA DÜŞÜRÜLDÜ

Mahkeme kararının ardından hazırlanan yeni projede önceki plana göre önemli değişikliklere gidildi. Beş ruhsat sahası yerine iki ruhsat sahası kapsama alınırken, ÇED alanı 258,12 hektardan 68,62 hektara indirildi. Yıllık üretim kapasitesi de 9 milyon 520 bin 800 tondan 2 milyon tona düşürüldü. Yeni projede kırma-eleme tesisleri, pasa depolama alanları ve ürün stok sahaları tamamen kapsam dışına çıkarıldı. Günlük çalışma süresi 18 saat ve üç vardiyadan 12 saat ve iki vardiyaya düşürülürken, ocaklardaki çalışma basamaklarının sayısı en fazla 16 olacak şekilde planlandı. Şantiye alanında yalnızca bir prefabrik konteyner ile kantar ünitesinin bulunması öngörülüyor. Personelin idari, sosyal ve lojistik ihtiyaçlarının ise yaklaşık 4,8 kilometre mesafedeki çimento fabrikasından karşılanacağı belirtiliyor.

ZEYTİNLİKLER İÇİN GÖRÜŞ ALINDI

Proje dosyasında, çevredeki zeytinliklere yönelik etkiler de ele alındı. Bakanlığın önceki değerlendirmesinde, projeye ilişkin bilimsel raporda faaliyetin çevredeki zeytinliklerin vejetatif ve generatif gelişimi üzerinde kümülatif olumsuz etki yaratmayacağı yönündeki sonuca dikkat çekildi. Ayrıca Aydın Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, projenin Zeytincilik Kanunu’na aykırılık oluşturmayacağı yönünde görüş alındığı ifade edildi.

ÇED ALANI ÜÇ KAPALI ORMAN ALANININ ÇIKARILMASIYLA DARALTILDI

Yeni ÇED raporu 25 Ocak 2025’te Bakanlığa sunuldu. Dosya kapsamında 19 Mart 2025’te ilk İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu (İDK) toplantısı gerçekleştirildi. İlk aşamada 80,43 hektar olarak belirlenen ÇED alanı, Orman Genel Müdürlüğünün değerlendirmeleri sonucunda üç kapalı orman alanının proje dışına çıkarılmasıyla 68,62 hektara düşürüldü. Böylece mahkeme kararıyla iptal edilen kalker ocağı projesi, daha düşük üretim kapasitesi ve daraltılmış faaliyet alanıyla yeniden ÇED sürecine taşındı.