Tek Referans Logo

Aramak için en az 3 karakter yazın.

Da Vinci Robotik Cerrahi - Bazekol Sağlık Grubu

Dededen kalan narenciye ticaretini sanayiye dönüştürdü: 5 bin reçetelik girişime imza attı

Nihat Delibaşı profil fotoğrafı
YazarNihat Delibaşı

Mateks Yönetim Kurulu Başkanı Türkmen Türkmenoğlu, 1900 yılında narenciye üretimi ve ticaretiyle başlayan aile hikâyesini dördüncü kuşakta tarımsal sanayi yatırımıyla yeni bir boyuta taşıdı. Türkiye'de yetişen 30'u aşkın meyveyi işleyen ve 5 binin üzerinde reçete geliştirerek farklı endüstrilerin hammaddesine dönüştüren Türkmenoğlu, iş felsefesini iki atasözüyle özetliyor: “Taş yerinde ağırdır, kuş alayıyla uçar.

Mateks Yönetim Kurulu Başkanı Türkmen Türkmenoğlu
Mateks Yönetim Kurulu Başkanı Türkmen Türkmenoğlu

İzmir'de 1900 yılında narenciye üretimi ve ticaretiyle başlayan bir aile hikâyesi, bugün meyve işleme teknolojileri ve tarımsal sanayi yatırımıyla yeni bir boyuta ulaştı. Türkmenoğlu ailesinin dördüncü kuşak temsilcisi Türkmen Türkmenoğlu, dedelerinden devraldığı ticari birikimi geleneksel üretim ve ihracat anlayışının ötesine taşıyarak sanayiye dönüştürdü.

Aile şirketi Mehmet Ali Türkmenoğlu Export (Mateks)’ i 2014 yılında devralan Türkmen Türkmenoğlu, başlangıçta aileden gelen narenciye hammaddesini değerlendirme düşüncesiyle yola çıktığını belirterek, bugün Türkiye'de yetişen 30'u aşkın meyveyi işleyen, 5 binin üzerinde reçete geliştirebilen bir tarımsal sanayi kuruluşuna dönüştüklerini söyledi.

GİRİŞİMCİLİK KIVILCIMI LİSE YILLARINDA YANDI

Girişimciliğin ilk heyecanını İzmir Amerikan Koleji'nde eğitim gördüğü dönemde öğrencilerin şirket kurup ürün geliştirdiği, hisse paylaştığı ve satış yaparak ticareti deneyimlediği uluslararası bir programa katılarak yaşadığını belirten belirten Türkmenoğlu, “Girişimciliğin temelleri bizde lise yıllarında atıldı. Genç Başarı adı altında, globalde birçok okulun benimsediği şirket kurma ve bunun üzerine ürün çıkarma, hisse pay senedi gibi uygulamalar vardı. Kitap taşıma aparatı ihraç ettik, çeşitli ürünler geliştirdik. Para da kazanıldı, hisse senedi alanlara temettü de dağıtıldı. Tam teşekküllü bir şirket yönetimini öğrenmiş olduk. Bu deneyim bana önemli bir vizyon kazandırdı” dedi.

Üniversitede sistem mühendisliği bölümünü tercih etmesinin de bilinçli bir karar olduğunu vurgulayan Türkmenoğlu, eğitiminde özellikle endüstriyel üretim modelleri, kontrol sistemleri ve robotik alanlarına yoğunlaştıklarını anlattı. Türkmenoğlu, “O dönem hocalarımız Amerika'dan geliyordu. Feedback sistemleri, robotik sistemler ve otomasyon üzerine ciddi eğitimler aldık. O gün için vizyoner bir adımdı. Bugün bir iş yeri sahibi olarak geçmişte edindiğim bu bilgilerin ne kadar faydalı olduğunu görebiliyorum” ifadelerini kullandı.

1900'DEN GELEN NARENCİYE HİKÂYESİ

Ailenin satsuma mandalinasının Ege Bölgesi'ndeki yaygınlaşma sürecinde de önemli bir yeri bulunduğunu anlatan Türkmenoğlu, mandalina ticaretinin yanı sıra ilk ihracat sevkiyatlarının trenlerle gerçekleştirilmesinin de aile şirketleri aracılığı ile gerçekleştiğini ekledi. Üniversite sonrasında aile şirketinde iç piyasadaki markalaşma süreçlerinde çalışırken geleneksel meyve ticaretinin ötesine geçilmesi gerektiği gerçeğini fark ettiğini aktaran Türkmenoğlu, şunları söyledi, “Üretimden ticarete, ihracattan ambalajlamaya ve markalamaya kadar bütün aşamaların birbirini tamamlaması gerekiyordu. Ortada bir ikramlık tencere varsa o tencereyi büyütmek, paydayı büyütmek önemli. Biz elimizde kıymetli bir ürün olduğunu gördük. Bunun kabuğundan bir şey yapılabilir mi, çekirdeği kullanılabilir mi, içi segmentlere ayrılıp kurutulabilir mi, bundan lokum veya hediyelik ürün çıkar mı diye düşündük. Fikir böyle başladı. Yılların birikimiyle de bir sanayi kuruluşu ortaya çıktı.”

Ailesinin, Mateks çatısı altında yeni bir girişime yönelmesini desteklediğini ifade eden Türkmenoğlu, “Var olan bir firmanın ismini alarak o anıyı da devam ettirmek, geçmişin tecrübesini ve gücünü arkamıza almak istedik. Ailenin değerleri bizimle olsun diye bu yola çıktık. Çok şükür o değerleri taşımaya çalıştık. Aile mirasını yeni nesil girişimcilikle buluşturduk” dedi.

5 BİN REÇETEYLE FARKLI ENDÜSTRİLERE HAMMADDE SAĞLIYOR

Mateks'in kuruluşunda narenciyenin temel hareket noktası olmasına karşın üretimin zamanla farklı meyvelere yayıldığını, tesiste ilk yıllarda elma, armut ve çilek gibi ürünler işlendiğini, mandalina ve diğer narenciye ürünlerine yönelik talebin oluşmasının ise ilk üç-dört yılı bulduğunu anlatan Türkmenoğlu, “Biz meyveyi tek bir ürün olarak görüyoruz ama aslında içinden envai çeşit ürün çıkabiliyor. Narenciye kabuğundaki yağdan aroma ve esans elde edilebilir. Kabuk, içecek endüstrisinde kullanılabilir. Çekirdekten, kabuktan farklı kıvam vericiler üretilebilir. Meyve suyu, lif ve daha ileri sanayi ürünleri elde edilebilir. Zaten tarımsal sanayi meyve ve sebzeyi bütün bileşenleriyle değerlendirme üzerine kurulmalı” dedi. Mateks'in bugün ağırlıklı olarak üç farklı ürün grubunda faaliyet gösterdiğini belirten Türkmenoğlu, bunları infüze meyveler, meyve pürelerinden elde edilen kurutulmuş ürünler ve herhangi bir katkı eklenmeden kesilerek kurutulan meyveler olarak sıraladı.

GIDA SEKTÖRÜNÜN FARKLI ENDÜSTRİLERİNE ÜRÜN

İnfüze ürünlerin, meyvenin başka bir meyvenin suyu veya farklı tatlandırıcılarla işlenmesiyle elde edildiğini anlatan Türkmenoğlu, bu ürünlerin atıştırmalık, çikolata, kahvaltılık ve içecek endüstrilerinde kullanıldığını söyledi. Meyve pürelerinden elde edilen ve Anadolu'da pestil olarak bilinen ürünlerin de farklı kesim ve formlarla sanayiye sunulduğunu kaydeden Türkmenoğlu, “Bugün Mateks'in geldiği noktada 5 binin üzerinde reçete oluşturabiliyoruz. Otuzu aşkın, özellikle Türkiye'de yetişen meyveyi kullanıyoruz. Müşterilerimizin talepleri doğrultusunda reçeteler geliştiriyor, ürünleri farklı kullanım alanlarına göre şekillendiriyoruz” diye konuştu. Şirketin yalnızca doğrudan tüketiciye yönelik ürün üretmediğini vurgulayan Türkmenoğlu, “Bir kek üreticisine de ürün verebiliyoruz, bir çikolata üreticisine de. Onlar da kendi reçetelerinde bizim ürünlerimizi kullanıyor. Aslında birçok endüstrinin meyve ve tarımsal sanayi tarafındaki tedarikçisiyiz” ifadelerini kullandı.

KENDİ MAKİNELERİNİ DE GELİŞTİRİYOR

Mateks'in farklılaşmaya çalıştığı alanlardan biri de üretim teknolojileri. Şirketin üretim süreçlerine uygun makinelerin bir bölümünü kendi ekibiyle geliştirdiğini, bir bölümünü ise makine sanayi kuruluşlarıyla birlikte tasarladığını belirten Türkmenoğlu, bazı makinelerin patentlerinin de kendilerine ait olduğunu söyledi. Tarımsal sanayinin emek yoğun yapısına dikkat çeken Türkmenoğlu, “Spesifik bir endüstri olduğu için ona spesifik makineler gerekiyor. Biz de üretimde verimliliği artırmak amacıyla otomasyona yönelik makine tasarımları geliştirdik. İçsel verimliliğimizi artırmayı hedefledik” dedi.

Türkiye'nin tarımsal üretim potansiyelinin daha fazla katma değer yaratacak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini savunan Türkmenoğlu, bunun yolunun ürünlerin raf ömrünü uzatmaktan, farklı formlara dönüştürmekten ve uzun mesafeli ticarete uygun hale getirmekten geçtiğini belirtti. Türkmenoğlu, “Biz ya meyve sebzeyi fermente etmeliyiz, ya kurutmalıyız, ya dondurmalıyız ya da bir şekilde mamul haline getirmeliyiz. Çünkü bunlar katma değer getiriyor. Sevkiyatı kolaylaştırıyor, raf ömrüne ciddi katkı sağlıyor. Ülke ekonomisinde kilogram değerini artırıyor” diye konuştu.

FRUİTMADE VE GİGGLELAND İLE TÜKETİCİ PAZARINDA

Mateks'in ana iş kolunu Türkiye'deki ve dünyadaki gıda sanayi kuruluşlarına hammadde tedariki oluştururken şirketin, kendi markalarıyla tüketici pazarında da yer aldığını ifade eden Türkmenoğlu, Fruitmade ve Giggleland markaları altında kurutulmuş meyveler, infüze ürünler ve meyve pürelerinden hazırlanan atıştırmalıklar sunduklarını belirterek özellikle çocuklara yönelik ürünlerde meyvenin doğal içeriğini ön plana çıkaran şeker ilavesiz barlar, ambalajların içine yerleştirilen oyunlar, bilmeceler ve etkinliklerle desteklendiğni söyledi. Türkmenoğlu, “Bizim ana işimiz sanayi kuruluşlarına meyve mamulü tedarik etmek. Ancak kendi markalarımızla da tüketiciye ulaşmak istedik. Fruitmade ve Giggleland markalarını oluşturduk. Çocukların sağlıklı atıştırmalıklara yönelmesini sağlamak amacıyla karakterlerin, oyunların ve etkinliklerin yer aldığı ürünler geliştirdik. Çok büyük bir iddiamız olmadan, sosyal sorumluluk yaklaşımıyla başladığımız bu işten güzel geri dönüşler alıyoruz” dedi.

SADECE FİYATI GÖREREK BU SEKTÖRE GİRİLMEMELİ

Tarımsal sanayi alanındaki yatırımların artmasını olumlu bulan Türkmenoğlu, buna karşılık fizibilitesi yeterince yapılmadan hayata geçirilen yatırımların önemli riskler taşıdığına dikkat çekti. Özellikle kurutma ve freeze-dry alanında son yıllarda çok sayıda yatırım yapıldığını ancak bunların bazılarının ticari anlaşmalar ve ihracat için gerekli kapasiteye ulaşamadığını belirten Türkmenoğlu, yatırım kararlarının yalnızca ürün fiyatlarına bakılarak verilmemesi gerektiğini vurguladı. Türkmenoğlu, “Bir ürünün taze piyasadaki fiyatıyla kurutulmuş fiyatını karşılaştırıp bu işe girilmemeli. Ya da ‘Ben dondurdum, bu fiyata satılıyor' diyerek yatırım kararı alınmamalı. Bir ürünün sağlıklı şekilde ticaretinin yapılabilmesi için öncelikle talebinin olması gerekiyor. O ürünü üretecek altyapının, insan kaynağının ve finansmanın hazır olması çok önemli” ifadelerini kullandı.

Yatırımda doğru ürün kadar doğru pazarın, üretim standardının ve kapasitenin de belirleyici olduğunu kaydeden Türkmenoğlu, “Standartizasyon çok önemli. Mikrobiyolojik kontrol, pestisit kontrolü, ürün stabilitesi, raf ömrü... Bunların hepsi o ürünü ürün yapan dinamikler. Bazen bir işletme tamamlanıyor, faaliyete geçilecek aşamaya geliniyor ama yatırımın doğru olmadığı ortaya çıkıyor. Bu nedenle işe başlamadan önce çok iyi hesap yapılmalı” dedi.

RAKİP DEĞİL, SEKTÖRE DEĞER KATAN MESLEKTAŞLARIMIZ

Türkmen Türkmenoğlu, iş felsefesini özetleyen iki atasözünü ise “Taş yerinde ağırdır” ve “Kuş alayıyla uçar.” olarak açıklıyor.

Aileden devraldığı ticari itibarı korumayı temel sorumluluk olarak gördüğünü belirten Türkmenoğlu, yenilikçi adımlar atarken geçmiş kuşakların deneyimlerini ve iş ahlakını göz ardı etmediğini söyledi. Türkmenooğlu, “Taş yerinde ağırdır. Benim için bu, ailemin güzel bir ticari itibarı olduğunu ve bu itibarı ahlaki çerçevede koruyarak iş yapmam gerektiğini ifade ediyor. Bu dönüşümü sağlarken ailemin ticari hayattaki geçmişi, o taşı ve onun ağırlığını oluşturdu. Biz de oradan feyz alarak bu taşı biraz daha genişletmeye çalışıyoruz” diye konuştu.

İkinci atasözünün ise sektördeki rekabet anlayışını ortaya koyduğunu belirten Türkmenoğlu, “Doğru işi, doğru standartlarda, doğru ürünü, doğru müşteriye, doğru termin ve hizmet koşullarında ulaştırabilen firmaları hiçbir zaman rakip olarak görmedim. Her birini sektöre değer katan, bu sektörü ileri götüren meslektaşlarım olarak gördüm. Kuş alayıyla uçar derken kastettiğim tam olarak bu” dedi. Türkiye'nin uluslararası pazarlarda tek tek firmaların kapasitelerini aşan taleplerle karşılaşabildiğini hatırlatan Türkmenoğlu, ortak hareket etmenin önemine dikkat çekti. Türkmenooğlu şöyle devam etti, “Amerika gibi büyük bir pazara ihracat yapmak istediğinizde mevcut kapasiteler bazen yeterli olmuyor. Sekiz-dokuz-on firmanın bir araya gelerek ortak standartlarda ürün tedarik edebilmesi gerekiyor. Burada yalnızca fiyattan bahsetmiyorum. İyi hizmet, kaliteli standartlar ve lezzetli ürünler önemli. Türkiye'de firmaların bir araya gelerek birbirine destek olması, ortak kapasite oluşturması gerekiyor. Fiyat rekabetine girerek birbirimizi üzmek yerine hep beraber yeni pazarlar geliştirmeliyiz. Bizler Türkiye'nin marka temsilcileriyiz. İhracatçılar olarak Türk markasını nasıl ileri götürebiliriz, ürünlerimizi nasıl daha değerli ve şık sunabiliriz, bunun gayretinde olmalıyız. Çünkü bu ülkeye gelen her dolar çok kıymetli” dedi.

YENİ DÖNEMDE ULUSLARARASI İŞ BİRLİKLERİNE ODAKLANACAK

Önümüzdeki dönemde odağını üretim faaliyetlerinin yanı sıra uluslararası iş ortaklarıyla ilişkileri geliştirmeye ve yeni pazarlara yönelmeye ayırdığını küresel ticarette lojistik koşullarının, pazar dengelerinin ve müşteri tercihlerinin hızla değiştiğine işaret eden Türkmenoğlu, “Dünya her geçen gün, belki her geçen saat yeni sınavlardan geçiyor. Lojistikle ilgili değişen koşullar, harita dengeleri, müşteri çeşitliliği ve ürün tercihleri gibi dinamikleri daha yakından takip etmek istiyorum. Bu dönemde biraz daha işime ve dünyadaki uzun yıllardır çalıştığımız partnerlerimizle dirsek temasında olmaya odaklanıyorum” diye konuştu.

Aileden gelen ticari birikimi mühendislik, teknoloji ve yeni ürün geliştirme anlayışıyla buluşturan Türkmenoğlu, girişimcilik yolculuğunu aynı heyecanla sürdürmeye çalıştığını belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “Biz yemek masasında bunları konuşarak büyüdük. Bu misyonla bir şeyler yapmaya gayret ediyoruz. Her gün kapıyı açıp makinenin kontağını çevirerek yola çıkıyoruz. Bu hevesi korumaya çalışıyoruz. Konjonktürden bağımsız olarak adım atmak, ülke için bir şey yapmak ve istihdam sağlamak bizim seçtiğimiz yol oldu.”

Kategoriler:

Yorumlar

0

Henüz yorum yapılmamış

Bu haber hakkında ne düşünüyorsunuz? İlk yorumu siz yapın.