Kuru üzümde ihracat tuzağı: Miktar yüzde 46 arttı, fiyat yüzde 31 çakıldı!

Türkiye’nin dünya kuru üzüm ihracatındaki güçlü konumuna rağmen üretici ve ihracatçının yaşadığı sorunlar derinleşiyor. Geçen yıl yaşanan afet nedeniyle rekoltenin gerilemesi ihracatı olumsuz etkilerken, bu sezon ihracat miktarı yeniden yükseldi. Ancak artan satış hacmi gelire yansımadı. İhracat miktarı yaklaşık yüzde 46 artarken gelirdeki artış yüzde 1 seviyesinde kaldı. Ton başına ortalama ihraç fiyatındaki yüzde 31’e yaklaşan düşüş, sektördeki fiyat baskısını gözler önüne serdi.

MİKTAR YÜZDE 46 ARTTI, GELİR YÜZDE 1 BİLE ARTMADI

Ege İhracatçı Birlikleri (EİB) kayıtlarına göre, 1 Eylül-24 Ekim 2025 döneminde 25 bin 353 ton kuru üzüm ihracatı karşılığında 90 milyon dolar gelir elde edildi. Bu yılın aynı döneminde ihracat miktarı yüzde 45,7 artışla 36 bin 940 tona yükselirken gelir yalnızca 91 milyon dolara çıktı. Böylece ihracat gelirindeki artış yüzde 1,1 ile sınırlı kaldı. İhracattaki asıl gerileme birim fiyatta yaşandı. Geçen yıl ton başına ortalama 3 bin 550 dolar olan ihraç fiyatı, bu sezon 2 bin 463 dolara düştü. Yaklaşık yüzde 30,6’lık gerileme, üretim ve işletme maliyetlerinin yükseldiği bir dönemde ihracatçıların rekabet gücü üzerindeki baskıyı artırdı.

BİROL CELEP: TÜRKİYE TARIMDA ÇOK PAHALI BİR ÜLKE HALİNE GELDİ

Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Birol Celep, kuru üzüm sektöründeki sıkıntının temelinde enflasyon karşısında döviz kurunun gerilemesinin bulunduğunu söyledi. Türkiye’nin tarım ürünleri üretiminde pahalı değil çok pahalı bir ülke haline geldiğini belirten Celep, maliyet baskısının yalnızca kuru üzümle sınırlı olmadığını, tarımsal ürünlerin genelinde hissedildiğini ifade etti. Kuru üzümde bu sezon yüksek rekoltenin fiyat baskısını daha görünür hale getirdiğini vurgulayan Celep, geçen yılki üretim kaybının ardından bu yıl arzın artmasının piyasadaki dengeleri değiştirdiğini kaydetti. Paris’te düzenlenen SIAL fuarının ardından 360 bin ton olarak öngörülen rekoltenin, yapılan revizyonlarla 300 bin ton seviyesine çekildiğini hatırlatan Celep, “Rekolte yüzde 50’nin üzerinde artarken fiyat yüzde 50 geriye düştü” değerlendirmesinde bulundu.TMO’nun 100 bin tonluk alım hedefiyle piyasaya girdiğini belirten Celep, özel sektörün kilogram başına 60-65 TL seviyelerinden alım yaptığını, TMO’nun alım fiyatının ise 90 TL olduğunu söyledi. TMO’nun üreticiyi desteklemek amacıyla piyasada önemli bir rol üstlendiğini belirten Celep, şöyle konuştu: “Şu an özel sektör 60-65 TL’den üzüm alırken TMO’nun fiyatı 90 TL. Neredeyse kilogram başına 2 dolarlık bir fiyat söz konusu. Devlet çiftçiye böyle destek veriyor. Ancak enflasyon ortamında işletmelerin maliyetleri 300 dolarlardan 450 dolara geldi. Şu an üzüm ticaretinden kazanan yok.”

ÇİN, ÖZBEKİSTAN VE İRAN'A KAPTIRILAN PAZARLAR GERİ ALINMAYA ÇALIŞILIYOR

Geçen yıl yaşanan rekolte kaybı karşısında Türkiye’nin geleneksel kuru üzüm pazarlarında rakipleri Çin, Özbekistan ve İran menşeli ürünlerin, uluslararası pazarlarda daha fazla yer bulduğunu anlatan Celep, bu sezon üretimin artmasıyla birlikte Türk ihracatçılarının, kaybedilen pazarları geri kazanmak için yeniden yoğun bir rekabete girdiğine dikkat çekti, Bu nedenle bazı pazarlarda ton başına ihraç fiyatlarının 2 bin dolar seviyelerine kadar gerilediğini belirten Celep, Türk ihracatçısının bu koşullara rağmen pazarlarda var olma mücadelesi verdiğini söyledi. Celep, “İhracatçılar olarak pazarlarımızı geri alma gayretimiz ve geleneksel pazarlardaki konumumuzu yeniden güçlendirme çalışmalarımız devam ediyor" diye konuştu.