Tek Referans Logo

Aramak için en az 3 karakter yazın.

Da Vinci Robotik Cerrahi - Bazekol Sağlık Grubu

Türk makine sektöründe hedef yüksek teknoloji, büyük ölçek ve küresel markalar

Tek Referans profil fotoğrafı
YazarTek Referans

Makine İmalatçıları Birliği Başkanı Osman Fatih İğrek, “Türk makine sanayisinin temel sorunu üretim kabiliyeti eksikliği değildir. Sektör, dünyanın birçok ülkesine ihracat yapan, güçlü mühendislik altyapısına ve önemli bir üretim deneyimine sahiptir. Asıl ihtiyaç, bu üretim kapasitesini daha yüksek teknolojiye, daha büyük ölçeğe ve daha güçlü küresel markalara dönüştürmektir. 2026 verileri sektörün zor koşullar altında dahi ihracat değerini koruyabildiğini göstermektedir. Orta vadede savunma, enerji, otomasyon, yapay zekâ ve tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması önemli fırsatlar yaratacaktır. Bu fırsatların değerlendirilebilmesi için adil rekabet, uygun finansman, teknolojik dönüşüm, ölçek büyütme ve küresel değer zincirleriyle güçlü entegrasyon temel öncelikler olmalıdır” dedi

Makine İmalatçıları Birliği Başkanı Osman Fatih İğrek
Makine İmalatçıları Birliği Başkanı Osman Fatih İğrek

Osman Fatih İğrek-Makine İmalatçıları Birliği Başkanı

Türkiye makine imalat sanayii, 2026 yılında küresel ekonomideki yavaşlama, yüksek finansman maliyetleri, jeopolitik belirsizlikler ve iç pazarda artan ithalat baskısına rağmen ihracattaki konumunu büyük ölçüde korumuştur. Bununla birlikte sektörün görünümünü yalnızca ihracat rakamları üzerinden değerlendirmek yeterli değildir. Üretimdeki zayıflık, kapasite kullanımındaki gerileme ve ithalatın yüksek seyri, makine sanayisinin önündeki temel meselenin üretim ölçeğini ve teknolojik gücünü artırmak olduğunu göstermektedir.

Son kapsamlı yapısal verilere göre makine sanayinde yaklaşık 24.000 girişim faaliyet göstermekte ve sektör 300 binin üzerinde kişiye doğrudan istihdam sağlamaktadır. Yıllık ciro yaklaşık 40 milyar $, yaratılan katma değer ise 12,1 milyar $ düzeyindedir.

Makine İhracatçıları Birliği verilerine göre 2026'nın ilk 9 ayında serbest bölgeler dâhil toplam makine ihracatı %1,5 artarak 21,3 milyar $ olmuştur. Aynı dönemde ihracat tonajı %6 gerilerken, kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8,7 $ seviyesine yükselmiştir. Bu durum sektörün miktardan çok değer üzerinden direnç gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Almanya, 2,5 milyar $'ı aşan ihracatla en büyük pazar olmayı sürdürürken, ABD'ye ihracat %27,6 artarak yaklaşık 1,8 milyar $ seviyesine ulaşmıştır. Buna karşılık yıllıklandırılmış makine ithalatının yaklaşık 47 milyar $ seviyesine çıkması, iç pazardaki ithalat baskısının devam ettiğini göstermektedir.

Üretim tarafında ise daha zayıf bir görünüm vardır. Makine sanayi üretimi 2024 ve 2025 yıllarında daralmış, 2026'nın ilk aylarında da bu eğilim devam etmiştir. Kapasite kullanım oranlarının uzun dönem ortalamalarının altında seyretmesi, sektörde talep ve ölçek sorunlarının sürdüğüne işaret etmektedir.

KÜRESEL REKABETTE YENİ DÖNEM

Makine sanayindeki rekabet artık yalnızca fiyat üzerinden şekillenmemektedir. Çin'in yüksek üretim ölçeği ve agresif ihracat politikası dünya pazarlarında fiyat baskısını artırırken, Avrupa'da da sanayi üretiminin ve yatırım iştahının zayıfladığı görülmektedir.

Türk makine üreticilerinin bu ortamda öne çıkan avantajları; Avrupa'ya yakınlık, kısa teslim süreleri, müşteri ihtiyacına göre özel mühendislik çözümleri geliştirebilme ve güçlü satış sonrası hizmet kabiliyetidir.

Jeopolitik gelişmeler de bu avantajların önemini artırmaktadır. Enerji ve lojistik maliyetlerinde yaşanan dalgalanmalar, Hürmüz ve Kızıldeniz gibi kritik ticaret yollarındaki riskler ve tedarik zinciri sorunları nedeniyle müşteriler artık yalnızca fiyatı değil, tedarik güvenliğini de dikkate almaktadır.

ORTA VADEDE FIRSATLAR VE RİSKLER

Önümüzdeki dönemde savunma, enerji, otomasyon, robotik, yapay zekâ, kritik altyapı ve sağlık teknolojileri makine sanayisi için önemli fırsat alanları olacaktır.

Makine artık yalnızca mekanik bir ürün değildir. Yazılım, sensörler, veri yönetimi, uzaktan izleme, enerji verimliliği ve otomasyon makinenin rekabet gücünü doğrudan belirlemektedir. Bu nedenle Türkiye'nin teknoloji yarışında daha güçlü olabilmesi için kritik komponentler, kontrol sistemleri ve yazılım alanlarındaki yetkinliğini artırması gerekmektedir.

Yeni pazarlar da önemli fırsatlar sunmaktadır. ABD'deki ihracat artışı bunun somut örneğidir. Orta Asya, Orta Doğu, Balkanlar ve Afrika da Türk makine üreticileri açısından büyüme potansiyeli taşımaktadır.

Buna karşılık Avrupa Birliği'nin yeni sanayi politikaları yakından izlenmelidir. “Made in EU”, düşük karbon kriterleri ve yerel içerik uygulamalarının genişlemesi, Türkiye açısından hem fırsat hem risk oluşturmaktadır. Türkiye'nin 30 yılı aşan Gümrük Birliği ve sanayi entegrasyonu dikkate alınarak Avrupa değer zincirlerinin dışında tutulmaması büyük önem taşımaktadır. Bu görüşümüz, üyesi olduğumuz CECIMO tarafından da benimsenmiş ve AB Komisyonu nezdinde dile getirilmiştir.

MAKİNE İMALATÇILARININ TEMEL SORUNLARI

Sektörün başlıca sorunları birkaç başlıkta toplanabilir.

En önemli sorunlardan biri finansmana erişimdir. Makine imalatı uzun vadeli yatırım, sürekli Ar-Ge ve yüksek teknoloji harcaması gerektirmektedir. Yüksek finansman maliyetleri hem yeni yatırımları hem de mevcut kapasitenin geliştirilmesini zorlaştırmaktadır.

İkinci önemli sorun ithalat baskısıdır. Özellikle Çin kaynaklı düşük fiyatlı ürünler, iç pazarda yerli üreticilerin rekabet gücünü ve ölçeğini zorlamaktadır.

Bir diğer mesele şirket ölçeğidir. Türkiye'de teknik olarak güçlü çok sayıda KOBİ bulunmasına rağmen küresel satış, servis, Ar-Ge ve markalaşma için daha büyük ölçeğe ihtiyaç vardır.

Nitelikli insan kaynağı ve hızla değişen teknik mevzuata uyum da sektörün öncelikli gündemleri arasındadır.

ÇÖZÜM YAKLAŞIMI

Sektörün güçlenmesi için öncelikle iç pazarda adil rekabet koşullarının sağlanması gerekmektedir. İthalat denetimleri, ticaret politikası önlemleri ve piyasa gözetimi-denetimi birlikte ve etkin şekilde uygulanmalıdır.

Finansman tarafında ise yalnızca üretici değil, yerli makine alıcısı da desteklenmelidir. Uzun vadeli yatırım kredileri, alıcı kredileri, garanti mekanizmaları ve yeşil-dijital dönüşüm finansmanı daha yaygın kullanılmalıdır.

Teşvik sisteminde yüksek yerli katma değer, düşük ithalat bağımlılığı, teknolojik içerik ve net döviz kazancı daha fazla dikkate alınmalıdır.

Ayrıca ortak Ar-Ge ve test altyapıları, kümelenme modelleri, stratejik iş birlikleri ve ihracat ortaklıkları yoluyla firmaların ölçek büyütmesi desteklenmelidir.

HEDEF: DAHA BÜYÜK ÖLÇEK, KÜRESEL MARKALAR

Türk makine sanayisinin temel sorunu üretim kabiliyeti eksikliği değildir. Sektör, dünyanın birçok ülkesine ihracat yapan, güçlü mühendislik altyapısına ve önemli bir üretim deneyimine sahiptir.

Asıl ihtiyaç, bu üretim kapasitesini daha yüksek teknolojiye, daha büyük ölçeğe ve daha güçlü küresel markalara dönüştürmektir.

2026 verileri sektörün zor koşullar altında dahi ihracat değerini koruyabildiğini göstermektedir. Orta vadede savunma, enerji, otomasyon, yapay zekâ ve tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması önemli fırsatlar yaratacaktır.

Bu fırsatların değerlendirilebilmesi için adil rekabet, uygun finansman, teknolojik dönüşüm, ölçek büyütme ve küresel değer zincirleriyle güçlü entegrasyon temel öncelikler olmalıdır.


Kategoriler:
Etiketler:

Yorumlar

0

Henüz yorum yapılmamış

Bu haber hakkında ne düşünüyorsunuz? İlk yorumu siz yapın.