Zeytinyağında 52 milyon dolarlık teşvik paketi masada

Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağında tarihi rekorlara hazırlandığı 2026/2027 sezonunda, arz fazlası ürünün fiyatları çökertmesini önlemeyi amaçlayan kapsamlı bir teşvik formülü geliştirildi.

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Vural Gözgeç, sektörün içinden geçtiği dönemece ilişkin önemli ayrıntılar paylaştı. Yaklaşık 1,5 ay önce Tarım ve Orman Bakanlığı ile İstanbul’da yapılan zirvede incir, üzüm ve fındıkla birlikte zeytinyağındaki arz fazlasının da özel bir dosyayla Bakanlığa sunulduğunu aktaran Gözgeç, 750 milyon dolarlık ihracat geliri yaratabilecek 52 milyon dolarlık teşvik modelinin detaylarını açıkladı.

AKDENİZ ÇANAĞINDA ÜRÜN PATLAMASI

Sadece Türkiye’de değil, Akdeniz kuşağındaki tüm rakip üretici ülkelerde de yüksek rekolte beklendiğini belirten Vural Gözgeç, uluslararası rekabet şartlarını şu sözlerle özetledi: “Bu yıl İspanya, İtalya, Tunus ve Türkiye’de çok ciddi bir zeytinyağı varlığı geliyor. İspanya’da çiftçinin durumu parlak değil; orada 1 milyon 600 bin ton civarında rekolte bekleniyor. Tunus’ta geçen yıl 450 bin tonluk üretimden sonra bu yıl 200 bin tonun altı beklenirken rakam 300-350 bin ton bandına çıktı. Bizde de geçen yılın çok üzerinde devasa bir mahsul var. Dolayısıyla tüm Akdeniz havzasında çok ciddi bir ürün yığılması yaşanıyor.”

KADEMELİ TEŞVİK MODELİ BAKANLIĞA SUNULDU

Akdeniz’deki küresel fiyat baskısına karşı Türk ihracatçısını rekabetçi kılmak adına üç aşamalı bir model tasarladıklarını aktaran Gözgeç, hazırlanan bilgi notunun Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ardından Ticaret Bakanlığı’na da iletildiğini belirtti. Gözgeç, “İhracatçı Birlikleri olarak 150 bin tonluk bir ihracat hedefi koyduk ve bunu üç kademeye ayırdık. Dökme ihracat için kilogram/litre başına 10 cent, başka ülkenin markasıyla üretim yapılması karşılığında 50 cent, kendi markamızla ambalajlı ihracat için 1 dolar teşvik talep ettik. 150 bin tonluk ihracatla ülkemize yaklaşık 750 milyon dolar döviz girdisi sağlanabilecek. Bunun karşılığında talep ettiğimiz toplam teşvik tutarı ise 52 milyon dolar. Bakanlığa bu tutarın yüzde 50’sini nakit, yüzde 50’sini ise vergi borçlarından mahsup olarak önerdik. Nakit talebi ilk etapta olumsuz karşılansa da vergi ve SGK borçlarından mahsup edilmesi formülü üzerinde çalışılıyor. Dosya şu an Ticaret Bakanlığı’nda genel müdürlük düzeyinden Sayın Bakan’ın onayına çıkma aşamasında” diye konuştu.

“ZEYTİNYAĞI ELDE KALIRSA GELECEK YIL KALİTE ÇÖKER”

Kararın ivedilikle çıkması gerektiğini, aksi halde oluşacak kalite krizinin önümüzdeki yılları da ipotek altına alacağını vurgulayan Gözgeç, piyasadaki tehlikeli kısır döngüye dikkat çekerek, şöyle konuştu: “12 yıldır bu sektördeyim; son iki haftadır inanılmaz bir satış baskısı ve ürün teklifiyle karşı karşıyayız. İnsanları geri çevirmek istemiyoruz ama kapasitelerimiz belli bir yere kadar elveriyor. Bu ürün bu sezon piyasadan çekilip ihraç edilemezse, hiç kimse zeytinyağını döküp atmayacak ancak olumsuz depolama koşullarında saklanacak ve gelecek yılın taze ürünüyle karışım yapılacak. Bu da doğrudan kaliteyi çökertecek. Kalite düşünce uluslararası pazarda fiyatımız ucuz olsa dahi standartlara uygun mal bulamayacağımız için yine ihracat yapamayacağız” ifadelerini kullandı.

“BU DESTEKLE 400 BİN TONLUK REKOLTENİN ALTINDAN KALKARIZ”

İç tüketim ve ihracat dengesinin doğru kurgulanması halinde rekor mahsulün avantaja çevrilebileceğini kaydeden Vural Gözgeç, “Türkiye iki yıl önce iç pazarda 200 bin ton zeytinyağı tüketti. Bu sezon iç tüketimin 250 bin ton seviyesine ulaşmasını bekliyoruz. Eğer 100-150 bin ton civarında bir ihracatı da realize edebilirsek, toplam 400 bin tonluk tarihi rekoltenin altından başarıyla kalkabiliriz. Bahsettiğimiz kaynak sadece 50 milyon dolar civarında. Bu teşvik verildiği takdirde Türk zeytinyağı İspanya, İtalya ve Tunus karşısında dimdik ayakta kalır ve üretici de nefes alır.”